Rükû‘da  سُبْحَانَ رَبِّىَ الْعَظ۪يمِ وَبِحَمْدِهِ , rükû‘dan kalkınca سَمِعَ اللّٰهُ لِمَنْ حَمِدَهُ, secdede سُبْحَانَ رَبِّىَ الْأَعْلٰى وَبِحَمْدِهِ  diyoruz.

Demek, bu iki kelime, namâzın çekirdekleri hükmünde olduğundan, taraf-ı İlâhîden namâzın her yerinde derc edilmiştir. Kezâ, namâz kılan kimse, namâzındaki harekâtın lisânıyla da bu kelimelerin ma‘nâsını ma‘nen ifâde etmektedir. “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde şöyle buyruluyor:

“Celâline karşı kavlen ve fiilen ‘Sübhânelláh’ deyip takdîs etmek.

“Hem cemâline karşı, kalben ve lisânen ve bedenen ‘Elhamdü lillâh’ deyip şükretmektir.”   [115]

ÜÇÜNCÜ NÜKTE: Elláh (cc),

ح۪ينَ تُمْسُونَ وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ...وَعَشِيًّا وَح۪ينَ

cümleleriyle, bütün zamânlarda tesbîh, tahmîd ve ta‘zíme lâyık olduğunu ve bütün zamânlardaki tesbîh, tahmîd ve ta‘zímin Kendisine mahsús olduğunu ifâde buyurduğu gibi; وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْأَرْضِ cümlesiyle de, bütün mekânlarda tesbîh, tahmîd ve ta‘zíme lâyık olduğunu ve bütün mekânlardaki tesbîh, tahmîd ve ta‘zímin Kendisine mahsús olduğunu beyân buyurmaktadır.

Demek, bütün zamân ve mekânlarda tesbîh, tahmîd ve ta‘zím yalnız O’na mahsústur.

DÖRDÜNCÜ NÜKTE: Bu âyet-i kerîmelerde evvelâ tesbîh, daha sonra tahmîdin zikredilmesinin bir hikmeti şudur ki; namâzın asıl gáyesi tesbîhtir. Hamd ikinci derecededir.

Diğer bir hikmeti ise; tahliyenin (تَخْلِيَه günâhlardan ictinâb), tahliye (تَحْلِيَه ibâdetle süslenme) üzerine mukaddem olmasındandır. Ya‘nî, Cenâb-ı Hak, önce Kendisi hakkında lâyık olmayan bütün nâkıs sıfatlardan tenzîh edi-

Lügat: mukaddem, bedenen, harekât, tahliye, fiilen, hikmet, kelime, sinin