فَسُبْحَانَ اللّٰهِ ح۪ينَ تُمْسُونَ وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ ۞ وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَعَشِيًّا وَح۪ينَ تُظْهِرُونَ

âyet-i kerîmelerinin hulâsasıdır, onlara bakar, onların ma‘nâlarını te’kîd eder. Zîrâ, bu âyet-i kerîme, haşr-i cismânîyi da‘vâ eder.  Husúsan  وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ fezlekesiyle, bu iki âyetin ifâde ettiği tevhîd ve haşrin bütün delâilini birden tazammun eder. Zîrâ, “Azîz ve Hakîm” isimleri, esmâ-i hüsnâdan olduğu için, sarâhaten tevhîdi gösterir. “Esmâ-i İlâhiyye’nin ma‘nâsı haşirsiz olmaz” hakíkati ise, bi’z-zarûre haşir akídesini isbât eder.

وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ اَهْوَنُ عَلَيْهِۜ وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ وَهُوَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ۟

âyet-i kerîmesi, “Birinci Makám-ı Álî” olan “Mevcûdiyyet-i İlâhiyye”nin tereşşüh ettiği

فَسُبْحَانَ اللّٰهِ ح۪ينَ تُمْسُونَ وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ ۞ وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَعَشِيًّا وَح۪ينَ تُظْهِرُونَ

âyet-i kerîmelerine ma‘nâ cihetiyle baktığı gibi; aynı ma‘nâyı ifâde eden

اَللّٰهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ ثُمَّ اِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

“Elláhu Teálâ ibtidâen mahlûkátı îcâd eder. Kâinâtın vefâtı demek olan Kıyâmet’ten sonra tekrâr vücûd vermek súretiyle onları iáde eder. Sonra hesâb ve kitâb için huzúr-i İlâhîye irca‘ olunursunuz” [103] âyet-i kerîmesi de “Birinci Makám-ı Álî” olan “Mevcûdiyyet-i İlâhiyye”nin tereşşüh ettiği âyet-i kerîmelere ma‘nâ cihetiyle bakar. Zîrâ, her iki âyet-i kerîme, haşr-i cismânîyi sarâhaten da‘vâ etmektedir. “Birinci Makám-ı Álî” olan “Mevcûdiyyet-i İlâhiyye”nin tereşşüh ettiği âyet-i kerîmelerde ise, o da‘vânın delîlleri serd edilmektedir. Dolayısıyla,