medâr olan dâr-ı âhireti ve ondaki Cennet’i ihtár edip delâlet ve işâret eder. Yoksa, sâbıkan isbât edildiği gibi, saádet-i ebediyye olmazsa hem saltanatı, hem kemâli, hem celâl, hem cemâl, hem rahmeti, kusúr ve noksán lekeleriyle lekedâr olurlar.” [99]

Hem bu zamân çarkının dönmesiyle hadsiz niam-ı İlâhiyye vücûda geliyor. Cenâb-ı Hak, hadsiz ibâdına, hadsiz ihsân ve ikrâmda bulunuyor. Bununla berâber, hem o ni‘metlerin ömrü kısa, hem de o ni‘metlerden istifâde edenlerin ömrü kısadır. Bu zevâl ve firâk ile bu ni‘metler biribiriyle bağdaşmıyor. Öyle ise, zevâl ve firâkın olmadığı başka bir álem mevcûddur. Bu dünyâda bu kadar hadsiz ni‘metleri bahşetmekle bitmez ve tükenmez hazîneler sáhibi olduğunu bildiren Zât-ı Zü’l-Cemâl, elbette o álemde hás ve makbûl ibâdına hadsiz ni‘metler ihsân ve ikrâm edecektir. Demek, haşir haktır. İşte, اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ kelimesi bu ma‘nâyı ifâde eder. “Ma‘nâm haşirsiz olmaz” der. Mü’min de namâzında اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ demekle, küllî bir şükre muvaffak olur. Elbette, böyle küllî bir şükür, mükâfâtsız olamaz.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ  kelime-i kudsiyyesinin ma‘nâsının haşre nasıl delâlet ettiği, Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Şuá‘lar” adlı eserinde şöyle îzáh edilmektedir:

“اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ cümlesi dahi haşri ihtár edip ister. Bize der: ‘Ma‘nâm âhiretsiz olmaz. Çünkü, ezelden ebede kadar her kimden ve her kime karşı bütün hamd ve şükür O’na mahsústur, ifâde ettiğimden, bütün ni‘metlerin başı ve ni‘metleri hakíkí ni‘met yapan ve bütün zî-şuúru ademin hadsiz musíbetlerinden kurtaran, yalnız saádet-i ebediyye olabilir. Ve benim o küllî ma‘nâma mukábele eder.’

“Evet, her mü’min namâzlardan sonra, her gün hîç olmazsa yüz elliden ziyâde

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ,اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ’ şer‘an demesi ve ma‘nâsı da ezelden ebede kadar bir hadsiz geniş hamd ü şükrü ifâde etmesi, ancak ve ancak saádet-i ebediyyenin ve Cennet’in peşîn bir fiatı ve muaccel bir bahâsıdır. Ve dünyânın kısa ve fânî elemlerle âlûde olan ni‘metlerine münhasır olmaz ve mahsús değil ve onlara da ebedî ni‘metlere vesîle olmaları cihetiyle bakar, şükreder.” [100]

Lügat: ebediyyen, saltanat, elbette, kurt(a), muaccel, ediyye, hadsiz, kelime, âhiret, istif, küllî, sinin, âhire