ğunu bildirir, îkáz eder ve bütün bu inkılâbât içinde Cenâb-ı Mün‘ım-i Hakíkí’nin nihâyetsiz ni‘metlerini ihtár ile ne derece hamd ü senâya müstehak olduğunu i‘lân eder.” [90]

İKİNCİ SABÂH

İkinci sabâh ise, haşir sabâhını hátırlatır.

Kur’ân’ın bu asırda ma‘nevî bir tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde ikinci fecrin bu ma‘nâya delâleti şöyle îzáh edilmektedir:

“İkinci sabâh ise, sabâh-ı haşri ihtár eder. Evet, şu gecenin sabâhı ve şu kışın bahârı, ne kadar ma‘kúl ve lâzım ve kat‘í ise, haşrin sabâhı da, berzahın bahârı da o kat‘ıyyettedir.” [91]

Nasıl ki; haftalık bir sâatin sâniye, dakíka, sâat ve günlerini sayan milleri vardır. Bu miller, biribirlerini ta‘kíb ederler ve biribirlerinden haber verirler ve biribirinin hükmünü alırlar. Aynen öyle de; şu álem-i dünyâ, Cenâb-ı Hakk’ın bir sâat-ı kübrâsı hükmündedir. Bu haftalık sâatin sâniyesi, gece ve gündüzdür. Dakíkaları, senelerdir. Sâatleri, tabakát-ı ömr-i insândır. Günleri ise, edvâr-ı ömr-i álemdir.

Nasıl ki; sâniyelerden sonra dakíka, dakíkalardan sonra sâat, sâatlerden sonra gün, günlerden sonra hafta meydâna gelir. Aynen öyle de, Cenâb-ı Hakk’ın bir sâat-ı kübrâsı hükmünde olan şu álem-i dünyânın sâniyesi hükmünde olan gece ve gündüzden sonra dakíkası hükmünde olan seneler; senelerden sonra sâatleri hükmünde olan tabakát-ı ömr-i insân; tabakát-ı ömr-i insândan sonra da günleri hükmünde olan edvâr-ı ömr-i álem meydâna gelir. Bütün bunlar biribirine bakarlar, biribirinin misâlidirler, biribirinin hükmündedirler ve biribirini hátırlatırlar. Her günün, her senenin, her insânın ömrü nihâyet bulduğu gibi; bir gün gelecek, bu álemin ömrü dahi nihâyet bulacaktır. Her geceden sonra bir sabâh, her kıştan sonra bir bahâr geldiği gibi; bu álemin vefâtından sonra da haşrin sabâhı ve berzahın bahârı da gelecektir. Kur’ân’ın bu asırda ma‘nevî bir tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Şuá‘lar” adlı eserinde bu hakíkat şöyle îzáh edilmektedir: