اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَع۪ينُۜ demekle, muínsiz rubûbiyyetine, şerîksiz ulûhiyyetine, vezîrsiz saltanatına karşı arz-ı ubûdiyyet ve istiáne etmek; hem nihâyetsiz kibriyâsına, hadsiz kudretine ve aczsiz izzetine karşı rükûa gidip bütün kâinâtla berâber za‘f ve aczini, fakr ve zilletini izhâr etmekle, سُبْحَانَ رَبِّىَ الْعَظ۪يمِ deyip Rabb-i azím’ini tesbîh edip; hem zevâlsiz cemâl-i Zât’ına, tağayyürsüz sıfât-ı kudsiyyesine, tebeddülsüz kemâl-i sermediyyetine karşı secde edip hayret ve mahviyyet içinde terk-i mâsivâ ile muhabbet ve ubûdiyyetini i‘lân edip, hem bütün fânîlere bedel bir Cemîl-i Bâkí, bir Rahîm-i Sermedî bulup, سُبْحَانَ رَبِّىَ اْلاَعْلٰى demekle zevâlden münezzeh, kusúrdan müberrâ Rabb-i A‘lâsını takdîs etmek; sonra teşehhüd edip, oturup bütün mahlûkátın tahiyyât-ı mübârekelerini ve salevât-ı tayyibelerini kendi hesâbına o Cemîl-i Lem-yezel ve Celîl-i Lâ-yezâl’e hediyye edip ve Resûl-i Ekrem’ine selâm etmekle bîatını tecdîd ve evâmirine itáatını izhâr edip ve îmânını tecdîd ile tenvîr etmek için şu kasr-ı kâinâtın intizám-ı hakîmânesini müşâhede edip Sáni-ı Zü’l-Celâl’in vahdâniyyetine şehâdet etmek; hem saltanat-ı rubûbiyyetin dellâlı ve mübelliğ-i marziyyâtı ve kitâb-ı kâinâtın tercümân-ı âyâtı olan Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü vesselâmın risâletine şehâdet etmek demek olan mağrib namâzını kılmak ne kadar latíf, nazíf bir vazífe, ne kadar azîz, lezîz bir hizmet, ne kadar hóş ve güzel bir ubûdiyyet, ne kadar ciddî bir hakíkat ve bu fânî misâfirhánede bâkíyâne bir sohbet ve dâimâne bir saádet olduğunu anlamayan adam, nasıl adam olabilir!” [87]

Hulâsa: ح۪ينَ تُمْسُونَ ifâdesi, hem dört mühim inkılâbı, hem o inkılâbât içinde tezáhür eden ihsânât-ı külliyye-i İlâhiyyeyi, hem de tasarrufât-ı azíme-i Rabbâniyyeyi hátırlatır. İnsân, o inkılâbâtta tecellî eden celâl-i İlâhîye karşı  سُبْحَانَ اللّٰهِ; o ihsânâtta tecellî eden cemâl-i İlâhîye karşı  لِلّٰهِ اَلْحَمْدُ ; o azím tasarrufta tecellî eden kemâl-i İlâhiyye karşı da اَللّٰهُ اَكْبَرُ der.

Lügat: terk-i mâsivâ, tasarrufât, lem-yezel, mahviyyet, tayyib(e), muhabbet, muhammed, saltanat, tasarruf, tebeddül, vesselâm, sermedî, udre(t), ediyye, hadsiz, hediyy, hizmet, zillet, ciddî