Arabî İşârâtü’l-İ‘câz'ın Meâl ve Şerhi

aynen öyle de, fakat bir sâatlik bir bahçeden ancak istifâde eden bu fânî memleketteki kuvve-i şámme ve kuvve-i zaika, o bâkí memlekette bir senelik bahçeden aynı istifâdeyi eder. Ve burada bir senelik mesîregâhtan ancak istifâde edebilen bir kuvve-i bâsıra ve kuvve-i sâmia orada beşyüz senelik mesîregâhındaki seyâhattan; o haşmetli, baştan başa zînetli memlekete lâyık bir tarzda istifâde eder. Her mü’min derecesine ve dünyâda kazandığı sevâblar, haseneler nisbetinde inbisât ve inkişâf eden duygularıyla zevk alır, telezzüz eder, müstefid olur.”[200]

Dördüncü Nükte: Bu cem‘ síğası, îmâ eder ki; Cennet, o kadar geniştir ki; herkesin hissesine düşen kısmı da sanki bütün Cennet kadar geniştir, vâsi‘dir. Demek Cennet ehlinin her birisine, sanki bütün Cennet vardır. Ya‘nî ehl-i Cennet, hep berâber, bir Cennet’te değillerdir. Herkese verilen Cennet, bütün Cennet kadardır. Ya‘nî, Elláh (cc), hepsini bir yere, bir Cennet’e idhâl edip ismini Cennet koymamıştır. Belki herkesin o kadar geniş bir Cennet’i vardır ki; sanki bütün Cennet, ondan ibârettir.  

Beşinci Nükte: جَنَّاتٍ kelimesinin nekire gelmesi, sâmi‘in zihnine şu hadîsi getirir ve ona okur:

فيها ما لا عين رأت، ولا اذن سمعت، ولا خطر على قلب بشر.

Ya‘nî: “Cennet’te ehl-i îmâna öyle ikrâmlar edilecek ki; ne göz görmüş, ne kulak işitmiş, ne de kalb-i beşere hutúr etmiştir.”

Bu hadîsin tamâmı, Buhârî ve Müslim’de şu şekilde geçer:

عن ابى هريرة رضى الله عنه، قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: قال الله عز وجل: اعددتُ لعبادى الصالحين ما لاعين رأت ولا أُذن سمعت ولا خطر على قلب بشر، واقرأوا ان شئتم فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَٓا اُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ اَعْيُنٍ (السجدة: 17) 

Hazret-i Ebû Hüreyre (ra)’ın rivâyet ettiğine göre şöyle demiştir: Resûlullah (sav) buyurdu ki: Elláh Azze ve Celle şöyle buyurdu: “Cennet’te sâlih kullarım için öyle ni‘metler ve ikrâmlar hâzırlamışım ki; ne göz görmüş; ne kulak işitmiş ve ne de kalb-i beşere hutúr etmiştir.”

Lügat: azze ve celle, haşmetli, memleket, telezzüz, hüreyre, haşmet, kelime, nekire, nisbet, istif, sinin, şekil