Şerh

bunun aksinde görürler; ya’nî kerâmet, dünyâ ve âhireti unutmaktadır zannederler.” [72]

Müellif Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri, bu farka şu sözleriyle işâret etmiştir:

“İkinci Suâl: Diyorlar ki: Ehl-i velâyet ve ashâb-ı kemâlât, dünyâyı terk etmişler. Hattâ, hadîste var ki: ‘Dünyâ muhabbeti, bütün hatáların başıdır.’ Hâlbuki, sahâbeler, dünyâya pek çok girmişler. Terk-i dünyâ değil, belki bir kısım sahâbe, o zamânın ehl-i medeniyyetinden daha ileri gitmişler. Nasıl oluyor ki, böyle sahâbelerin en ednâsına, en büyük bir velî kadar kıymeti var diyorsunuz?

“Elcevâb: ‘Otuz İkinci Söz’ün ‘İkinci ve Üçüncü Mevkıf’larında gáyet kat’í isbât edilmiştir ki, dünyânın âhirete bakan yüzüyle, esmâ-i İlâhiyyeye mukábil olan yüzünü sevmek, sebeb-i noksániyyet değil, belki medâr-ı kemâldir. Ve o iki yüzde ne kadar ileri gitse, daha ziyâde ibâdet ve ma’rifetulláhta ileri gider. Sahâbelerin dünyâsı ise, işte o iki yüzdedir. Dünyâyı âhiret mezraası görüp, ekip biçmişler. Mevcûdâtı, esmâ-i İlâhiyyenin aynası görüp, müştâkáne temâşâ edip bakmışlar. Fenâ-i dünyâ ise, fânî yüzüdür ki, insânın hevesâtına bakar.

“Üçüncü suâl: Tarîkatler hakíkatlerin yollarıdır. Tarîkatlerin içerisinde en meşhûr ve en yüksek ve câdde-i kübrâ iddiá olunan tarîk-ı Nakşibendî hakkında, o tarîkatin kahramânlarından ve imâmlarından ba’zıları, esâsını böyle ta’rîf etmişler, demişler ki:

دَرْطَر۪يقِ نَقْشِبَنْد۪ى لاَزِم آمَدْ چَارْ تَرْكْ

تَرْكِ دُنْيَا تَرْكِ عُقْبٰى تَرْكِ هَسْتِى تَرْكِ تَرْكْ

“Ya’nî: Tarîk-ı Nakşîde dört şeyi bırakmak lâzım: Hem dünyâyı, hem nefis hesâbına âhireti dahi maksúd-i hakíkí yapmamak, hem vücûdunu unutmak; hem ucbe, fahre girmemek için bu terkleri düşünmemektir. Demek, hakíkí ma’rifetulláh ve kemâlât-ı insâniyye, terk-i mâsivâ ile olur.

“Elcevâb: Eğer insân yalnız bir kalbden ibâret olsaydı, bütün mâsivâyı terk, hattâ esmâ ve sıfâtı dahi bırakmak, yalnız Cenâb-ı Hakk’ın Zâtına rabt-ı kalb

Lügat: terk-i mâsivâ, muhabbet, deniyye, medeni, âhiret, âhire