Şerh

“Bu yol, ictibâ (seçilme) yoludur. Sâdece kerem ve fazl-ı İlâhîye bağlıdır. O cemâatin seçmiş olduğu yol ise inâbe (yönelme) yoludur ve mücâhedeye bağlıdır. Bu yoldan maksada ulaşanlar, azın da azıdır. İctibâ yolundan ulaşanlar ise, enbiyâdan müteşekkil büyük bir cemâattir. Onların hepsi ictibâ yolundan yürümüşlerdir. Hazret-i Peygamber (sav)’in ashâbı da ona tâbi’ olma ve verâset yoluyla yine ictibâ yolundan maksada ulaşmışlardır.

“İctibâ erbâbı insânların riyâzetleri, vusúl ni’metinin şükrünü edâ etmek içindir. Resûl-i Ekrem (asm), geçmiş ve gelecek günâhlarının afv olmasına rağmen yaptığı çetin riyâzetleri soran kişiye verdiği cevâbda buyurdu ki: ‘Şükreden bir kul olmayayım mı?’

“İnâbe ehli insânların çalışmaları ise, vusúlün husúlü içindir. Aralarında ne kadar fark var!

“İctibâ  yolunda, yola cezb vardır. İnâbe yolunda ise, yolda seyir vardır. Cezb ve seyir arasında büyük bir fark vardır. Cezb ile sür’atlice çekilir ve onun vâsıtasıyla uzak makámlara birden vâsıl olunur. Diğerleri ise, yavaş yavaş yolda seyrederler. Hattâ, ba’zı kere yolda kalırlar.

“…Mâsivâyı,  ya’nî, Hak Teálâ’dan başkasını unutmaktan ibâret olan fenâ, dünyâ ve âhirete şâmildir. Fenâ ve bekánın her ikisi de velâyetin cüz’lerindendir. O hâlde, velâyette âhireti unutmak, mutlaka gereklidir. Âhiretle alâka, ancak nübüvvet kemâlâtında güzeldir. Âhiret şevkı ve aşkı burada makbûldür. Hattâ, bu mevkı’de korku ve şevk, âhiret korkusudur ve şevkıdir. Âhiretle ilgilenmedir.” [71]

İmâm-ı Rabbânî (ks), mektûbun devâmında, velâyet-i kübrâ sáhiblerinin âhireti terk etmediklerini, aynı avâm gibi âhiret şevkı, beká arzûsu, kabir azâbı ve Cehennem azâbından korku gibi hâllerin onlarda da olduğunu, fakat onların avâm gibi nefisleri hesâbına değil; belki Cennet’i, rızá-i İlâhînin mahalli olduğu için istedikleri; Cehennem’i ise, gadab-ı İlâhînin mahalli olduğu için ondan korktuklarını uzunca îzáh ettikten sonra, insânları üç kısma ayırarak şöyle demiştir:

“Âhiret düşüncesi, ya avâm-ı mü’minînin nasíbleridir, ya da ehassu’l-havâssın nasíbidir. Ammâ, havâssa gelince, onlar bu âhiret endîşesinden berîdirler. Kerâmeti

Lügat: peygamber, cehennem, nübüvvet, teşekki, übüvvet, havâss, rağmen, âhiret, âhire, çetin