Şerh

velîler, Resûl-i Ekrem (asm) ile yakazaten görüşseler ve şu Álemde sohbetine müşerref olsalar, yine sahâbeye yetişemiyorlar. Çünkü, sahâbelerin sohbeti, nübüvvet-i Ahmediyye (asm) nûruyla, ya’nî nebî olarak onunla sohbet ediyorlar. Evliyâlar ise, vefât-ı nebevîden sonra Resûl-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâmı görmeleri, velâyet-i Ahmediyye (asm) nûruyla sohbettir. Demek, Resûl-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâmın, onların nazarlarına temessül ve tezáhür etmesi, velâyet-i Ahmediyye (asm) cihetindedir, nübüvvet i’tibârıyla değil. Mâdem öyledir; nübüvvet derecesi velâyet derecesinden ne kadar yüksek ise, o iki sohbet de o derece tefâvüt etmek lâzım gelir.

“Sohbet-i Nebeviyye ne derece bir iksîr-i nûrânî olduğu bununla anlaşılır ki: Bir bedevî adam, kızını sağ olarak defnedecek bir kasâvet-i vahşîyânede bulunduğu hâlde, gelip bir sâat sohbet-i Nebeviyyeye müşerref olur, daha karıncaya ayağını basamaz derecede bir şefkat-i rahîmâneyi kesb ederdi. Hem câhil, vahşî bir adam, bir gün sohbet-i Nebeviyyeye mazhar olur, sonra Çin ve Hind gibi memleketlere giderdi, mütemeddin kavimlere muallim-i hakáik ve rehber-i kemâlât olurdu.” [62]

Hem yine bu tebaıyyet sırrından dolayı Hazret-i Ebû Bekir (ra) ve Hazret-i Ömer (ra), Hazret-i Ali (ra)’den daha fazíletlidir. Bu sırrı da yine Müellif (ra) şöyle anlatmaktadır:

“Hazret-i Sıddîk-ı Ekber’in ve Fârûk-ı A’zam (ra)’ın şahsí kemâlâtıyla ve verâset-i nübüvvet vazífesiyle zamân-ı hılâfetteki kemâlâtıyla berâber bir mîzânın kefesine; Hazret-i Ali (ra)’ın şahsí kemâlât-ı hárikasıyla, hılâfet zamânındaki dâhilî, bi’l-mecbûriyye girdiği elîm vâkıalardan gelen ve sû-i zanlara ma’rûz olan hılâfet mücâhedeleri berâber mîzânın diğer kefesine bırakılsa; elbette  Hazret-i Sıddîk (ra)’ın veyâhúd Fârûk (ra)’ın veyâhúd Zinnûreyn (ra)’ın kefesi ağır geldiğini Ehl-i Sünnet görmüş, tercîh etmiş.

“Hem, ‘On İkinci’ ve ‘Yirmi Dördüncü Söz’lerde isbât edildiği gibi, nübüvvet, velâyete nisbeten derecesi o kadar yüksektir ki, nübüvvetin bir dirhem kadar cilvesi, bir batman kadar velâyetin cilvesine müreccahtır. Bu nokta-i nazardan, Hazret-i Sıddîk-ı Ekber (ra)’ın ve  Fârûk-ı A’zam (ra)’ın verâset-i nübüvvet ve te’sîs-i ahkâm-ı risâlet noktasında hisseleri taraf-ı İlâhîden ziyâde verildiğine, hılâfetleri zamânlarındaki muvaffakıyyetleri Ehl-i Sünnet ve Cemâatçe delîl olmuş. Hazret-i

Lügat: nokta-i nazar, ehl-i sünnet, memleket, nisbeten, nübüvvet, temessül, vesselâm, elbette, muallim, übüvvet, bedevî, dirhem, ediyye, nebevî, nisbet, sünnet, şefkat, dâhil