Şerh

“Velâyet ki, zıllden geçer, ikinci temsîlin birinci adamına benzer. Risâlette zıll yoktur; doğrudan doğruya Zât-ı Zü’l-celâl’in ehadiyyetine bakar, ikinci temsîlin ikinci adamına benzer. Mi’râc ise, velâyet-i Ahmediyye (asm)’ın kerâmet-i kübrâsı, hem mertebe-i ulyâsı olduğundan, risâlet mertebesine inkılâb etmiş. Mi’râc’ın bâtını velâyettir; halktan Hakk’a gitmiş. Záhir-i Mi’râc risâlettir; Hak’tan halka geliyor. Velâyet, kurbiyyet merâtibinde sülûktür; çok merâtibin tayyına ve bir derece zamâna muhtâctır. Nûr-i a’zam olan risâlet ise, akrebiyyet-i İlâhiyyenin inkişâfı sırrına bakar ki, bir ân-ı seyyâle kâfîdir. Onun için hadîste denilmiş: ‘Bir ânda dönmüş, gelmiş.’ ” [55]

Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri, yukarıda anlatılan akrebiyyet-i İlâ-hiyyenin (Elláh’ın kullara olan yakınlığının) inkişâfını muhtelif eserlerinde şöyle îzáh etmiştir:

“Sahâbelerin velâyeti, velâyet-i kübrâ denilen, verâset-i nübüvvetten gelen, berzah tarîkıne uğramayarak, doğrudan doğruya záhirden hakíkate geçip akrebiyyet-i İlâhiyenin inkişâfına bakan bir velâyettir ki; o velâyet yolu, gáyet kısa olduğu hâlde gáyet yüksektir. Hárikaları az, fakat meziyyâtı çoktur. Keşif ve kerâmet onda az görünür.

“Hem evliyânın kerâmetleri ise, ekserîsi ihtiyârî değil. Ummadığı yerden, ikrâm-ı İlâhî olarak bir hárika ondan zuhûr eder. Bu keşif ve kerâmetlerin ekserîsi de seyr u sülûk zamânında tarîkat berzahından geçtikleri vakit, ádî beşeriyyetten bir derece tecerrüd ettiklerinden, hılâf-ı ádet hâlâta mazhar olurlar.

“Sahâbeler ise, sohbet-i nübüvvetin in’ıkâsıyla ve incizâbıyla ve iksîriyle, tarîkatteki seyr u sülûk dâire-i azíminin tayyına mecbûr değildirler. Bir kademde ve bir sohbette, záhirden hakíkate geçebilirler. Meselâ, nasıl ki dün geceki Leyle-i Kadre ulaşmak için iki yol var:

“Biri: Bir sene gezip dolaşıp tâ o geceye gelmektir. Bu kurbiyyeti kazanmak için bir sene mesâfeyi tayyetmek lâzım gelir. Şu ise, ehl-i sülûkün mesleğidir ki; ehl-i tarîkatin çoğu bununla gider.

“İkincisi: Zamânla mukayyed olan cism-i maddî gılâfından sıyrılıp tecerrüdle rûhen yükselip, dün geceki Leyle-i Kadri öbür gün leyle-i íd ile berâber, bugünkü

Lügat: leyle-i kadr, akrebiyyet, beşeriyyet, ehadiyyet, kurbiyyet, tayyetmek, mukayyed, nübüvvet, tecerrüd, mertebe, übüvvet, birinc, ediyye