Şerh

de peygamberlerden daha fazíletli değildir. Peygamberler içinde de en fazíletlileri resûllerdir. Ya’nî, kendisine şerîat verilen ve nebîlerin de kendilerine tâbi’ olduğu zevât-ı áliyyedir. Bunlar içinde de en fazíletlileri, ulü’l-azm olarak tesmiye edilen resûllerdir ki; bunlar da Hazret-i İbrâhîm (as), Hazret-i Nûh (as), Hazret-i Mûsâ (as) ve Hazret-i Ísâ (as)’dır. Bütün peygamberler, bu dört ulü’l-azm peygambere ittiba’ etmişlerdir. Ammâ, Hátemü’l-Enbiyâ olan Resûl-i Ekrem (asm) ise, cümle peygamberlerin vârisi, imâmı ve seyyidi olmakla, hepsinin ve cümle mahlûkátın en efdalidir.

    Peygamberlerden sonra ise, insânların en fazíletlisi Ashâb-ı Kirâm Hazerâtıdır. Ehl-i Sünnet, bu noktada da icmâ’ etmişlerdir. Sahâbeden sonra ise, derecelerine göre diğer insânlar gelirler.

Bu konuda sorulan bir soruya Müellif-i Muhterem (ra) şöyle cevâb vermektedir:           

“ÜÇÜNCÜ SUÂLİNİZ: Başta müctehidîn-i izám imâmları mı efdal, yoksa hak tarîkatlerin şâhları, aktâbları mı efdaldir?

“Elcevâb: Umûm müctehidîn değil; belki Ebû Hanîfe, Mâlik, Şâfií, Ahmed ibn-i Hanbel şâhların, aktâbların fevkındedirler. Fakat, husûsî fazíletlerde Şâh-ı Geylânî gibi ba’zı hárika kutublar, bir cihette daha parlak makáma sáhibdirler. Fakat, küllî fazílet imâmlarındır. Hem tarîkat şâhlarının bir kısmı müctehidlerdendir. Onun için, ‘Umûm müctehidîn, aktâbdan daha efdaldir’ denilmez. Fakat, ‘Eimme-i Erbaa, Sahâbeden ve Mehdî’den sonra en efdallerdir’ denilir..” [51]

Ammâ, meleklere gelince; Ehl-i Sünnet Mezhebi’nin inancına göre; bütün peygamberler, dört büyük melek denilen Hazret-i Cebrâîl (as), Hazret-i Mikâîl (as), Hazret-i İsrâfîl (as) ve Hazret-i Azrâîl (as) dâhil bütün meleklerden üstündür. Peygamberler háric hîçbir insân, hattâ hîçbir velî, bu dört büyük melekten daha fazíletli değildir. Ta’bîr-i diğerle; insânların havâs kısmı, meleklerin havâs kısmından daha efdaldir. Meleklerin havâs kısmı ise, insânların avâm kısmından daha fazíletlidir.

Suâl: Acabâ, nev’ i’tibâriyle meleğin mi velâyeti üstündür, yoksa insânın mı velâyeti üstündür?

Lügat: ahmed ibn-i hanbel, ehl-i sünnet, peygamber, muhterem, tesmiye, seyyid, sünnet, dâhil, küllî, sinin, vâris