VELÂYET-İ SUĞRÂ, VELÂYET-İ VUSTÁ,

VELÂYET-İ KÜBRÂ

Yukarıda anlatılan tarîkat ve seyr u sülûkun mâhiyyeti anlaşıldıktan sonra, bu üç velâyetin ne olduğunu anlamak biraz daha kolaylaşır. Evet, velâyet yolları o kadar geniştir ki; milyonlarca muhakkik ehl-i velâyetin kitâbları, onların hásıyyet ve mâhiyyetlerini ve o yollardaki muámeleleri anlatmaktadır. اَلطُّرُقُ اِلَى اللّٰهِ  بِعَدَدِ اَنْفَاسِ الْخَلَائِقِ “Elláh’a giden yollar mahlûkátın nefesleri adedincedir” sözü meşhûrdur.

Evet öyledir. Çünkü, her veli bir veya birden fazla ism-i İlâhînin tecellisine mazhardır. Dolayısıyla esmâ-i İlâhiyyenin tecelliyâtı adedince Cenâb-ı Hakk'a ulaştıran yollar vardır. Her bir yolun da gálib olan isme göre hásıyyet ve meziyyetleri ve muámeleleri farklı farklıdır. Fakat, bütün bu velâyetleri üç ana grubda toplamak mümkündür ki; İmâm-ı Rabbânî (ra), bu üç velâyeti; “velâyet-i suğrâ”, “velâyet-i ulyâ” ve “velâyet-i kübrâ” isimleriyle tesmiye etmiştir. Ancak, Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri, “velâyet-i ulyâ”yı, kübrâdan küçük ve suğrâdan büyük olduğuna işâreten “velâyet-i vustá” ismiyle zikretmektedir. Biz de ekseriyâ bu “velâyet-i vustá” ta’bîrini isti’mal edeceğiz.

Bu üç velâyeti îzáh etmeden ve İmâm-ı Rabbânî (ra) ve Üstâd Bedîuzzamân (ra)’ın, bunlarla alâkalı beyânlarını zikretmeden evvel, şöyle bir mukaddime yapmak münâsibdir:

Acabâ: “Cenâb-ı Hakk’a yakınlıkta, ya’nî kurbiyyetten ibâret olan velâyette, insânlar mı, yoksa melekler mi üstündür?”

İşte şu suâlin halliyle, üç velâyetin vücûdu bilinir. Şöyle ki:

Cenâb-ı Hakk’ın dergâhında en makbûl ibâd, peygamberlerdir. Peygamber olmayan bir insânın, herhangi bir peygamberden üstün olduğunu söylemek dalâlettir. Bütün Ehl-i Sünnet ulemâsı bu husústa icmâ’ etmiştir. Hîçbir melek