Şerh

Hem şu verâset-i nübüvvet ehlinin záhir hâli, avâma daha münâsib olduğu için, onları irşâd cihetinde daha yüksektir ve avâm onlara daha kolay ittiba’ eder.

Şu velî, şerîatın hakíkatine ulaştığı ve Álemin tılsımını çözüp záhirden hakíkate geçtiği için, hem yakazada olması sebebiyle hakíkatlerin muvâzenesini muhâfaza ettiği için, hem de záhir hâli avâmın hâline daha münâsib olduğu için da’vet makámındadır ve

خَيْرُ النَّاسِ اَنْفَعُهُمْ لِلنَّاسِ “İnsânların en hayırlısı, insânlara en menfaatli olandır”[43]  hadîs-i şerîfinin sırrına mazhardır.

Şu yüksek mertebe-i velâyetin hásıyyet ve meziyyetleri saymakla bitmez. İleride de bir kısım hásıyyetleri zikredilmekle berâber, bütün Risâle-i Nûr Külliyyâtı şu velâyet-i kübrânın dersini verdiğinden bu sırların tafsílâtını Risâle-i Nûr’un yüksek derslerine havâle ederek, mevzúun anlaşılmasını kolaylaştıracak ve Risâle-i Nûr’daki dağınık yerleri zihinde birleştirecek hátırlatmalarla iktifâ ediyoruz. Hem o mertebeye gelmeyen kimsenin bu sırları tamâmen anlaması da mümkün olmadığından, şu kitâbda tamâmen bunları îzáh etmek de mümkün değildir.

İmâm-ı Rabbânî (ra), bu dört seyri şöyle anlatmaktadır:

 “Bilmiş ol ki; seyr u sülûk, ilmî bir hareketten ibârettir, maddî bir hareket değil, keyfiyyetle alâkalıdır.

“‘Seyr-i ilelláh’, en aşağı ilimden başlayarak en yüksek ilmin noktasına, buradan da daha yükseklere çıkmaktan ibâret ilmî bir harekettir. Bu seyrin nihâyetinde, bütün mümkinâtın ilimleri ve onların zevâl ve fenâları bilinip tayyedildikten sonra, Vâcibü’l-Vücûd olan Elláhu Teálâ’nın ilmine ulaşılır. İşte bu hal,‘fenâ’ diye isimlendirilir.

“ ‘Seyr-i fillâh’ ise; bu da ilmî bir harekettir. Vücûb mertebeleri olan Elláhu Teálâ’nın isimleri, sıfâtları, şuûn ve i’tibârları, takdîs ve tenzîh mertebelerinde ilmî hareketten ibârettir. Bu seyrin nihâyetinde öyle bir mertebeye ulaşılır ki; ona ne bir ta’bîr, ne bir işâret, ne bir isim ve ne de bir kinâye yapılabilir. Hîçbir ilim sáhibi onu künhüyle bilemez; hîçbir idrâk sáhibi onu künhüyle idrâk edemez. İşte bu seyre ‘beká’ ismi verilmektedir.

Lügat: keyfiyyet, meziyyet, nübüvvet, hareket, menfaat, mertebe, übüvvet, vâcib, zihin