Şerh

keşfetmesine denir. Bu meslek, kalb işidir, hâl işidir, zevk işidir, bir derece şuhûdîdir, ya’nî kalb gözüyle görür; kalıb işi değildir, kál işi değildir, cerbeze işi değildir. Bu sebeble, bir kimse, sâdece tasavvuf kitâblarını okumakla, ne mutasavvıf, ne tarîkatçı, ne sûfî olur; ne de tasavvufu anlar. Hâlen ve kalben böyle bir seyr u sülûke girmeyen bir kimse, sâdece tasavvuf kitâblarını okursa; hem i’tikádı bozulur; hem başkasının inancına zarar verir; hem de hakíkí ehl-i tasavvuf hakkında sû-i zan sáhibi olur. Hem bu işin erbâbı olmayan bir kimse, okumuş olduğu kitâblarda rastladığı hakíkí ehl-i tasavvufun sözlerini söylemekle, kendini o işin ehli gibi göstermek súretiyle insânları aldatır; ehl-i tasavvuf olmadığı hâlde kendini ehl-i tasavvuf gibi gösterir. Bu ise harâmdır ve böyle bir hareket, mü’mine yakışmaz. Başta Muhyiddîn-i Arabî olmak üzere ehl-i tasavvufun ekserîsi, bu konuda ittifâken şöyle demişlerdir:

قَالَ مُحْيِى الدِّينِ : تَحْرُمُ مُطَالَعَةُ كُتُبِنَا عَلَى مَنْ لَيْسَ مِنَّا”

Ya’nî: ‘Bizden olmayan ve makámımızı bilmeyen, kitâblarımızı okumasın, zarar görür.’

“Evet bu zamânda Muhyiddîn’in kitâbları, husúsan vahdetü’l-vücûda dâir mes’elelerini okumak, zararlıdır.” [358]

Demek, ehl-i tasavvuf olmayanların hakíkí mutasavvıfların kitâblarını okumaları ve mütálea etmeleri câiz değildir. Zîrâ, onların makámlarına çıkmadıkları için o zevât-ı áliyyenin murâdlarını anlayamazlar; hâlî, kále; bâtını, záhire tatbîk ederler. Böylece, büyük bir vartaya ve yanlışa düşerler. Ya’nî bu kimseler, neúzü billâh, ya bâtıl bir i’tikáda sáhib olur (Cenâb-ı Hakk’a cismâniyyet atfetmek gibi) veyâ başkalarının i’tikádını bozar veyâ evliyâlar hakkında  sû-i zanda bulunur veyâhúd o zevât-ı áliyyeye áid hikmetli sözleri sarfedip kendilerini o makámlarda göstermek súretiyle insânları aldatırlar. Bütün bunlar ise harâmdır.

Tasavvuf ilmi, sâir ilimler gibi düşünülemez; bu ilme áid kitâbları sâdece mütálea etmekle bu ilim elde edilmez. Zîrâ, bu ilim, hâl ile berâber tahsíl edilir. Bu sebeble, İlâhiyat Fakültelerinde tasavvuf ilmi için müstakil bir bölüm tahsís etmek doğru değildir; böyle bir tahsís şer’an harâmdır. Çünkü, bu kitâbları ve bu kitâbları te’lîf eden zevâtın murâdını, ancak hâle mazhar olan ve o makámâta

Lügat: atfetmek, tasavvuf, cerbeze, fakülte, hareket, hikmet, dilir