Şerh

medrese ve tekyesi, şeyh ve mürşidleri revâcdadır. Nazarlar, onlara çevrilmektedir. Elbette umerâ ve ulemâ bundan sorumludur.

Bu hâl, Álem-i İslâm’da hâkim olduğu müddetçe, ümmet-i İslâmiyye ecnebîlerin zilleti altında kalmaya, kader-i İlâhînin tokadını yemeye müstehak olur. Buna dâir pek çok vukúát-ı târîhıyye vardır. Ezcümle; İslâm Târîhinde, Abbâsî Devrinde cereyân eden ibretli bir hâdise:

O zamân ümmet içinde şöyle bir hâl zuhûr etmişti: Herkes, kendi meslek ve meşrebinin ihtilâflı mes’eleleriyle uğraşıyordu. Ya’nî, Sarf ve Nahiv ilmiyle uğraşan ehl-i medâris, bu ilmin ihtilâflı mesâiliyle meşgúl idiler. “Basrîler şöyle dedi. Kûfîler böyle dedi” diye münâzara ederek biribirleriyle uğraşır dururlardı. Fukahâ ise, mezâhib arasındaki ihtilâflı mes’eleleri ortaya atıp birbirleriyle münâzara ederek uğraşıyorlardı. Halîfe ise, kendi câriyeleriyle zevk u sefâ içinde olup, Devlet-i İslâmiyyenin vaz’ıyyetinden ve muhâfazasından gáfil idi. İşte halîfe ve ulemâ böyle perîşân bir vaz’ıyyette iken, Cenâb-ı Hak gazaba geldi. Hülâgû, 1258 târîhinde Merkez-i Hılâfet olan Bağdâd şehrini istîlâ etti. Elláhu Teálâ, zálim olan Hülâgû’nun eliyle onları temizledi. Çünkü, Kur’ân ve Hadîs’ten uzaklaşmışlardı. Eğer Kur’ân ve Hadîs’e dayansaydılar, halîfe ve ulemâ asıl vazífelerini yapmış olsaydı, o zillet ve helâkete sebebiyyet vermeyeceklerdi.

Şâyet bizler, meslek ve meşrebimizi ikinci ve üçüncü derecede tutup, meslek ve meşrebimizle Kur’ân ve Hadîs’e âyîne olursak ve onları doğrudan doğruya gösterirsek; o zamân bu vaz’ıyyetimizle, kendimizi gadab-ı İlâhîden kurtarmış olmakla berâber, ecnebîlerin de hidâyete ermelerine ve kurtulmalarına vesîle oluruz. Zîrâ, ecnebîler, Kitâb ve Sünnet’e tam âyîne olmuş olan ümmete bakarak onlar da yanlışlarının farkına varacaklar, hidaâyete nâil ve rahmet-i İlâhiyyeye mazhar olacaklardır. Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri bu konuda şöyle buyuruyor:

“Eğer biz ahlâk-ı İslâmiyyenin ve hakáik-ı îmâniyyenin kemâlâtını ef’álimizle izhâr etsek, sâir dînlerin tâbi’leri elbette cemâatlerle İslâmiyyete girecekler. Belki, küre-i Arz’ın ba’zı kıt’aları ve devletleri de İslâmiyyete dehálet edecekler. [353]

“Lisânın, Kur’ân’ın âyetlerini áleme duyururken, hâl ve etvâr ve ahlâkın da onun ma’nâsını neşretsin; lisân-ı hâlin ile de Kur’ân’ı oku. O zamân sen, dünyânın efendisi, álemin reîsi ve insâniyyetin vâsıta-i saádeti olursun!” [354]

Lügat: cereyân, elbette, kurt(a), medrese, efendi, hâdise, meşreb, sünnet, zillet, hâdis, âmiyy, şehri