Şerh

 Dememeli: ‘Budur hak, başkaları battaldır.’ Ya: ‘Yalnız benimkidir güzeli; başkaları  yanlıştır,  hem  çirkindir.’ ” [342]

“Sen, mesleğini ve efkârını hak bildiğin vakit; ‘Mesleğim haktır veyâ daha güzeldir’ demeye hakkın var. Fakat, ‘Yalnız hak benim mesleğimdir’ demeye hakkın yoktur.” [343]

“Haklı her meslek sáhibinin, başkasının mesleğine ilişmemek cihetinde hakkı ise: ‘Mesleğim haktır yâhúd daha güzeldir’ diyebilir. Yoksa başkasının mesleğinin haksızlığını veyâ çirkinliğini îmâ eden, ‘Hak yalnız benim mesleğimdir’ veyâhúd ‘Güzel benim meşrebimdir’ diyemez olan insáf düstûrunu rehber etmek.” [344]

 

***

 

MEZHEBLER, MESLEKLER VE MEŞREBLER KUR’ÂN’A HÁDİM VE ÂYÎNE OLMALI, PERDE VE VEKÎL OLMAMALIDIR

 

Dîn-i mübîn-i İslâm’ın esâsâtı, Kur’ân ve Hadîs’tir. İslâm Târîhine baktığımız zamân, Hicrî 300 seneye kadar Ümmet-i İslâmiyyenin bütün gücüyle bu iki kaynağa dayandığını görürüz. Selef-i Sálihîn (sahâbe, Tâbiín, Tebe-i Tâbiín) doğrudan doğruya Kitâb ve Sünnet’i esâs almış; ilmî, amelî ve edebî sâhalarda ahkâm-ı Kur’âniyyenin icrâ ve tatbîkıne sa’y ü gayret göstermişlerdir. Mezhebler, meslekler ve meşrebler, bidâyette Kitâb ve Sünnet’in yerine ikáme edilmemiş; belki onlara hádim ve âyîne olmuşlardır. Meselâ; Şâfií, Hanefî, Mâlikî ve Hanbelî mezhebleri, bidâyette Kitâb ve Sünnet’e hádim olmuşlar, onların yerine geçmemişlerdir. Mezheblere, Kur’ân ve Hadîs’ten sonra üçüncü ve dördüncü derecede bakılmıştır.

Fakat, aradan zamân geçince mezhebler, Kitâb ve Sünnet’in yerine geçti. Ya’nî, Kitâb ve Sünnet’in ta’lîm ve taallümü yerine, mezheblerin ihtilâflı mes’eleleri Kitâb ve Sünnet’ten daha çok okutuldu; ümmetin nazar-ı dikkati bu kitâblara

Lügat: bidâyet, hanbelî, taallüm, dikkat, hanefî, kindir, meşreb, sünnet, çirkin, hicrî, âmiyy