Şerh

demek, ahkâm-ı İlâhiyyenin icrâ ve tatbîkıne karışmamak gibi içi boşaltılmış, sözde bir ahlâk anlayışı ile tasavvufun hakíkatinden bahsetmek mümkün değildir. Şu ânda Avrupa, Álem-i İslâm’da böyle bir “sûfizm” anlayışını yerleştirmeye ve İslâmiyyete bu cihetten darbe vurmaya çalışmaktadır. Onun için bütün Müslümânlar, bu tehlikeye karşı gáyet dikkatli ve müteyakkız olmalıdır.

 

***

  

AHKÂM-I İLÂHİYYENİN CÜMLESİ, “AHLÂK”

TA’BÎRİNDE DÂHİLDİR.

 

Şu zamânda Álem-i İnsâniyyet ve İslâmiyyet’te “tarîkat”, sâdece yukarıda bahsettiğimiz ma’nâda “ahlâk” kelimesinden ibâret kalmıştır. Bu ise, Kur’ânî bir meslek değildir; esâsı, Kur’ân’a dayanmıyor. Zîrâ,

وَاِنَّكَ لَعَلٰى خُلُقٍ عَظ۪يمٍ  âyet-i kerîmesinin [334] sarâhatıyla, ahkâm-ı İlâhiyyenin cümlesi ahlâk ta’bîrinde dâhildir. Bu âyet-i kerîmenin iki ma’nâsı vardır:

Birinci ma’nâ: 

وَ اِنَّكَ خُلِقْتَ عَلٰى خُلُقٍ عَظِيمٍ 

Ya’nî: “Ey Resûlüm! Tahkík, sen, yüksek bir ahlâk üzere yaratıldın.” Evet, Resûl-i Ekrem (asm), hılkaten en mu’tedil bir súrette halk edildiğinden bütün ef’ál, akvâl ve ahvâlinde istikámetten ayrılmamış; kuvve-i akliyye, kuvve-i gadabiyye ve kuvve-i şeheviyye cihetinde ifrât ve tefrîtten mahfûz kalmış, vasat mertebesinde bulunmuştur. Böylece her husústa ümmetine rehber ve muktedâ bih olmuştur.

İkinci ma’nâ: 

وَ اِنَّكَ اُرْسِلْتَ عَلٰى خُلُقٍ عَظِيمٍ 

“Ey Resûlüm! Şübhesiz sen, büyük bir ahlâkla gönderilmişsin ki; o da Kur’ân’dır.”

Başta Hazret-i Áişe vâlidemiz olmak üzere Sahâbe-i Kirâm, Hazret-i Peygamber (sav)’in ahlâkını ta’rîf ettikleri zamân, “O’nun ahlâkı, Kur’ân idi” [335] buyururlardı. Ya’nî, Cenâb-ı Hak, Kur’ân’da neyi emretmişse, Hazret-i Peygam-

Lügat: peygamber, tasavvuf, akliyye, mertebe, tehlike, birinc, dikkat, gönder, kelime, tehlik, dâhil, sinin, âmiyy