Şerh

parçalanıp bana yol açılıyor. Kulağıma denildi ki: ‘Bu elektrik ile o âlet, Kur’ân’ın hazînesinden size verilmiştir.’ Her ne ise, çok zamân öylece gittim. Baktım ki, öteki tarafa çıktım. Gáyet güzel bir bahâr mevsiminde bulutsuz bir güneş, rûh-efzâ bir nesîm, hayâtdâar bir âb-ı lezîz, her taraf şenlik içinde bir álem gördüm,اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ  dedim.

“Sonra baktım ki, ben kendi kendime mâlik değilim. Birisi beni tecrübe ediyor. Yine evvelki vaz’ıyyette o sahrâ-i azímede, boğucu bulut altında yine ben kendimi gördüm. Daha başka bir yolda bir sâik beni sevkediyordu. Bu def’a tahte’z-zemîn değil, belki seyr u seyâhatla yeryüzünü kat’edip öteki yüze geçmek için gidiyordum. O seyâhatımda öyle acâib ve garâibi görüyordum ki, ta’rîf edilmez. Deniz bana hiddet ediyor, fırtına beni tehdîd eder, herşey bana müşkilât peydâ eder. Fakat, yine Kur’ân’dan bana verilen bir vâsıta-i seyâhatımla geçiyordum, galebe çalıyordum. Gitgide bakıyordum, her tarafta seyyâhların cenâzeleri bulunuyor. O seyâhatı bitirenler, binde ancak birdir. Her ne ise... O buluttan kurtulup, zemînin öteki yüzüne geçip güzel güneşle karşılaştım. Rûh-efzâ nesîmi teneffüs ederek, ‘Elhamdü lillâh’ dedim. O cennet gibi o álemi seyre başladım.

“Sonra baktım: Biri var ki, beni orada bırakmıyor. Başka yolu bana gösterecek gibi, yine beni bir ânda o müdhiş sahrâya getirdi. Baktım ki: Yukarıdan inmiş aynı asansörler gibi muhtelif tarzlarda ba’zı tayyâre, ba’zı otomobil, ba’zı zenbil gibi şeyler görünüyor. Kuvvet ve isti’dâda göre onlara atılsa yukarıya çekiliyor. Ben de birisine atladım. Baktım, bir dakíka zarfında bulutun fevkıne beni çıkardı. Gáyet güzel, müzeyyen, yeşil dağların üstüne çıktım. O bulut tabakası, dağın yarısına kadar gelmemişti. En latíf bir nesîm, en leziz bir âb, en şîrîn bir ziyâ her tarafta görünüyor. Baktım ki: O asansörler gibi nûrânî menziller, her tarafta var. Hattâ, iki seyâhatımda ve zemînin öteki yüzünde onları görmüştüm, anlamamıştım. Şimdi anlıyorum ki, şunlar, Kur’ân-ı Hakîm’in âyetlerinin cilveleridir.

“İşte وَلَا الضَّٓالّ۪ينَ ile işâret olunan evvelki yol, tabîata saplananların ve tabiıyyûn fikrini taşıyanların mesleğidir ki; onda, hakíkata ve nûra geçmek için ne kadar müşkilât olduğunu hissettiniz.

غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ ile işâret olunan ikinci yol, esbâbperestlerin ve vesâite îcâd ve te’sîr verenlerin, Meşâiyyûn hükemâsı gibi; yalnız akıl ile, fikir ile hakíkatü’l-hakáika ve Vâcibü’l-Vücûd’un ma’rifetine yol açanların mesleğidir. الَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ ile işâret olunan üçüncü yol ise:

Lügat: teneffüs, tecrübe, hiddet, hükemâ, menzil, mevsim, zenbil, simin, vâcib