Şerh

nev-ı beşer yolunu şaşırmış, hakíkati başka yerde arıyor. Her bir âyet-i Kur’âniyye, tek başına birer mu’cizedir; başka yollara sülûk etmeye gerek yoktur.

Bu hakíkat bu kadar bedîhî olduğu hâlde, maalesef Müslümânlar bu mes’eleyi anlamıyorlar, başka yollara sülûk ediyorlar. Zîrâ, ahkâm-ı Kur’âniyye, ilmî, amelî ve edebî sâhalarda icrâ ve tatbîk edilmediğinden Müslümânlar Kur’ân’dan uzaklaştırılmış,  böylece aslî vazífeleri ta’tíle uğramıştır.

İşte Bedîuzzamân (ra) Hazretleri, her derde devâ olan câdde-i kübrâ-yi Kur’âniyyeyi eserleriyle isbât etmiş, başka mesleklere ihtiyâc olmadığını göstermiştir. Müellif (ra), “Lemeát” adlı eserinde bu mevzúu şöyle îzáh etmiştir:

“Bu Risâlenin te’lîfinden sekiz sene evvel İstanbul’da, Ramazán-ı Şerîfte, meslek-i felsefe ile münâsebette bulunan Eski Saíd’in Yeni Saíd’e inkılâb edeceği bir hengâmdadır ki, Fâtiha-i Şerîfe’nin âhirinde صِرَاطَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّٓالّ۪ينَ ile işâret ettiği üç mesleği düşünürken şöyle bir vâkıa-i hayâliyye, bir hâdisey-i misâliyye, rü’yâya benzer bir hâdise gördüm ki:

“Kendimi, bir sahra-i azímede görüyorum. Bütün zemînin yüzünü; karanlıklı, sıkıcı ve boğucu bir bulut tabakası kaplamış. Ne nesîm var, ne ziyâ, ne âb-ı hayât… Hîç birisi bulunmuyor. Her tarafı canâvarlar, muzır ve muvahhiş mahlûklarla dolu olduğunu tevehhüm ettim. Kalbime geldi ki: ‘Şu zemînin öteki tarafında ziyâ, nesîm, âb-ı hayât var. Oraya geçmek lâzım.’ Baktım ki, ihtiyârsız sevk olunuyorum. Zemînin içinde, tünel-vârî bir mağaraya sokuldum. Gitgide zemînin içinde seyâhat ettim. Bakıyorum ki: Benden evvel o tahte’l-arz yolda çok kimseler gitmişler. Her tarafta boğulup kalmışlar. Onların ayak izlerini görüyordum. Ba’zılarının bir zamân seslerini işitiyordum. Sonra sesleri kesiliyordu.

“Ey hayâli ile benim seyâhat-ı hayâliyyeme iştirâk eden arkadaş! O zemîn, tabîattır ve felsefe-i tabiıyyedir. Tünel ise, ehl-i felsefenin efkârı ile hakíkata yol açmak için açtıkları meslektir. Gördüğüm ayak izleri, Eflâtun ve Aristo gibi meşâhirlerindir. İşittiğim sesler, İbn-i Sînâ ve Fârâbî gibi dâhîlerindir. Evet, İbn-i Sînâ’nın ba’zı sözlerini, kánûnlarını ba’zı yerlerde görüyordum. Sonra, bütün bütün kesiliyordu. Daha ileri gidememiş. Demek boğulmuş. Her ne ise, seni merâktan kurtarmak için hayâlin altındaki hakíkatın bir köşesini gösterdim. Şimdi seyâhatıma dönüyorum.

“Gitgide baktım ki, benim elime iki şey verildi. Biri, bir elektrik; o tahte’l-Arz tabîatın zulümâtını dağıtır. Diğeri, bir âlet ile dahi azím kayalar, dağ-misâl taşlar

Lügat: tevehhüm, felsefe, kurt(a), aristo, fâtiha, hengâm, hâdise, âliyye, fâtih, hâdis