Şerh

 

ARŞ-I KEMÂLÂTA ÇIKMAK İÇİN KUR’ÂN KÂFÎDİR. BAŞKA MESLEK VE MEŞREBLERE İHTİYÂC YOKTUR.

 

Câdde-i kübrâ-yi Kur’âniyye, en kısa, en râhat, en kolay, en ma’kúl, en selâmetli, en müstekím, en umûmiyyetli bir câddedir. Öyleyse, ne hükemânın, ne mutasavvıfların, ne de kelâmcıların mesleğine ihtiyâc vardır. Zîrâ, bu meslekler, câdde-i kübrâ değildir. Her ne kadar Kelâm ve Tasavvuf, Kur’ân’dan alınmışsa da; zamânla başka bir şekle ifrâğ edilmiştir. Hem bu iki ilim, zarûrete mebnî ortaya çıkmıştır.

Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri, tarîkat ve tasavvuf mesleğinin fikr-i beşer ile başka bir súrete ifrâğ edildiğini, dolayısıyla bu yol ile hakíkate vâsıl olmak uzun ve müşkil olduğunu “Muhâkemât” adlı eserinde şöyle ifâde buyurmaktadır:

“Arş-ı kemâlât olan ma’rifet-i Sáni’ın Mi’râclarının usûlü dörttür:

“Birincisi: Tasfiye ve işrâka müesses olan muhakkikín-i sofiyyenin minhâcıdır.

“İkincisi: İmkân ve hudûsa mebnî olan mütekellimînin tarîkıdir. Bu iki asıl, fi’l-vâki’ Kur’ân’dan teşâub etmişlerdir. Lâkin, fikr-i beşer başka súrete ifrâğ ettiği için, tavîlü’z-zeyl ve müşkilleşmiştir.

“Üçüncüsü: Hükemânın mesleğidir. Üçü de taarruz-i evhâmdan masún değildirler...

“Dördüncüsü ki, belâgat-ı Kur’âniyyenin ulüvv-i rütbesini i’lân eden ve istikámet cihetiyle en kısası ve vuzúh cihetiyle beşerin umûmuna en eşmeli olan Mi’râc-ı Kur’ânîdir. İşte biz dahi bunu ihtiyâr ettik.” [332]

Câdde-i kübrâ olan Kur’ân’ın her bir âyeti, her bir kelimesi, hattâ her bir harfi, insânı arş-ı kemâlâta çıkarmak için kâfî ve vâfî iken, ma’rifet-i Sáni’ denilen arş-ı kemâlâta çıkmak için hükemâ, mutasavvıfîn ve mütekellimîn, ayrı ayrı yollara sülûk ettiler. Her bir âyet-i Kur’âniyye, her derde dermân olduğu ve ma’nevî birer asansör, birer zenbil gibi herkesin yanında hâzır bulunduğu hâlde;

Lügat: muhakkik, tasavvuf, belâgat, taarruz, tasfiye, birinc, hükemâ, kelime, zenbil, lâkin