Şerh

ve Kurbân Bayrâmları, hayz ve nifâs gibi ahkâm, hep Kamerî Takvîme göredir, ona göre icrâ ve tatbîk edilmiştir. Dolayısıyla, ibâdetlerle alâkalı ahkâmın Şemsî (Mîlâdî) Takvîm’e göre yerine getirilmesi bid’attır.

Yedinci Mes’ele: Álem-i İslâm için haftalık ta’tíl, Cum’a günüdür. Zîrâ, Cum’a günü, mü’minlerin bayrâmıdır. Resûlulláh (sav), Cum’a gününe işâret ederek şöyle buyurmuştur:  “Muhakkak bugün, bayrâm günüdür. Elláh (cc), bu günü Müslümânlar için bayrâm kılmıştır.” [327] Müslümânların Cum’a namâzını daha râhat kılmaları ve o günde daha çok ibâdet etmek súretiyle o günün fazíletinden istifâde etmeleri maksadıyla resmî ta’tíl olarak i’lân edilmesi,  şer-ı şerîfin emridir.

Sekizinci Mes’ele: Diyânet İşleri Başkanlığı, namâz vakitlerinin, bâ-husús yatsı namâzı vaktinin veyâ fitre mikdârının tesbîti gibi konularda bir mezhebin veyâ bir mezheb imâmının görüş ve ictihâdına göre değil; cumhûr-i ulemânın re’yine göre fetvâ vermelidir. Mezhebler arasında “müttefekun aleyh” noktası ne ise, ümmete onu göstermeli; sâdece İmâm Ebû Hanife’nin re’y ve ictihâdını esâs alarak fetvâ vermek taassubundan kurtulmalı; diğer imâmların re’y ve ictihâdlarına göre fetvâ vermek súretiyle ümmeti daha geniş ve daha râhat bir câddeye sevketmelidir. Biz, mezheblerin münkiri değiliz; mezheb taassubunun münkiriyiz. İcmâ,  edille-i şer’ıyyedendir; cumhûrun re’yi de müftabihidir; mezheb imâmlarının re’y ve ictihâdları câdde-i kübrâ olamaz. Mezheb, tek başına dîn değildir. Mezheblerin arasındaki ihtilâf ise, ruhsat ve azîmet noktasındadır; hakíkatte ihtilâf değildir.

Her mü’minin kendi mezhebini ta’kíb etmesi, esâstır, azîmettir, takvâdır. Ancak, zarûrî durumlarda diğer mezhebler de taklîd edilebilir. Meselâ; seferde namâzların cem’ edilmesi, Hanefi Mezhebi’nde olmadığı hâlde, namâzını kaçıracak bir yolcunun, Şâfií Mezhebini taklîd ederek namâzını cem’ etmesi câizdir. Bu husústa şerîatta kolaylık ve ruhsat vardır. Netîce i’tibâriyle, bir amel, dört mezhebin dışına çıkmadıkça sahîhtir. Bununla berâber, her mezhebin kolay tarafını almak doğru değildir. Avâmın, mezheb imâmlarının re’y ve ictihâdlarına i’tirâz etme hakkı yoktur. Hadd-i zâtında avâmın, hak bir mezhebe tâbi’ olması, hükmen vâcibdir.

Lügat: muhakka, taassub, edille, hanife, hükmen, kamerî, istif, vâcib