Şerh

Bütün ulemâ-i İslâm’ın ve Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri’nin ta’rîf ettiği üzere; “Îmân, Resûl-i Ekrem (asm)’ın getirdiği bütün zarûriyyât-ı dîniyyeyi tafsílen ve zarûriyyâtın gayrisini ise icmâlen tasdîk etmekle hâsıl olan bir nûrdur.” [296]

İşte bu ta’rîften anlaşılıyor ki; şerîatın tüm mes’eleleri, îmân hakíkatleridir. Ya’nî, îmân edilmesi gereken hakíkatlerdir. Meselâ; bir kimse, şerîatın bir hükmü olan namâzın farzıyyeti, içkinin ve fâizin harâmiyyeti, hırsızın elinin kesilmesinin farzıyyeti gibi ahkâm-ı İlâhiyyenin hakkániyyetine inanmaz ve onları tasdîk edip tarafdâr olmazsa, kâfir olur. Müellif (ra), îmân ve İslâm’ın farklarını ve münâsebetlerini beyân ederken bu mes’eleyi de şöyle îzáh etmiştir:

“Ulemâ-i İslâm ortasında ‘İslâm’ ve ‘îmân’ın farkları, çok medâr-ı bahis olmuş. Bir kısmı, ‘İkisi birdir,’ diğer kısmı, ‘İkisi bir değil, fakat biri birisiz olmaz’ demişler ve bunun gibi çok muhtelif fikirler beyân etmişler. Ben şöyle bir fark anladım ki:

“İslâmiyyet iltizâmdır; îmân iz’ándır. Ta’bîr-i diğerle, İslâmiyyet, hakka tarafgirlik ve teslîm ve inkıyâddır; îmân ise, hakkı kabûl ve tasdîktir.

“Eskide ba’zı dînsizleri gördüm ki, ahkâm-ı Kur’âniyyeye şiddetli tarafgirlik gösteriyorlardı. Demek, o dînsiz, bir cihette Hakk’ın iltizâmıyla İslâmiyyete mazhardı; ‘dînsiz bir Müslümân’ denilirdi. Sonra ba’zı mü’minleri gördüm ki, ahkâm-ı Kur’âniyyeye tarafgirlik göstermiyorlar, iltizâm etmiyorlar; ‘gayr-ı müslim bir mü’min’ ta’bîrine mazhar oluyorlar.

“Acabâ, İslâmiyyetsiz îmân, medâr-ı necât olabilir mi?

“Elcevâb: Îmânsız İslâmiyyet sebeb-i necât olmadığı gibi, İslâmiyyetsiz îmân da medâr-ı   necât  olamaz.” [297]

Yine Müellif (ra), “Barla Lâhikası”nda geçen bir mektûbunda, bu mes’eleyi suâl eden Re’fet Bey’e şöyle cevâb vermektedir:

“ ‘Müslim-i gayr-ı mü’min’ ve ‘mü’min-i gayr-ı müslim’in ma’nâsı şudur ki:

“Bidâyet-i Hürriyyette İttihâdcılar içine girmiş dînsizleri görüyordum ki, İslâmiyyet ve şerîat-ı Ahmediyye, hayât-ı ictimâıyye-i beşeriyye ve bi’l-hássa siyâset-i Osmâniyye için, gáyet nâfi’ ve kıymetdâr desâtîr-i áliyyeyi câmi’ olduğunu kabûl edip,

Lügat: tarafgir, bidâyet, ediyye, lâhika, şiddet, kâfir, sinin, âmiyy