Şerh

İşte, câdde-i kübrâ, ya’nî sahâbe, tâbiín ve asfiyânın câddesi budur. Onlar, mevcûdâta bu nazarla bakarlar. O hâlde, ehl-i vahdeti’ş-şühûd ve ehl-i vahdeti’l-vücûd’un zannettikleri gibi mevcûdât-ı álem, hâşâ hayâl veyâ ma’dûm değildir.  

Evet, Elláh’ın vücûdu, hakíkí ve álî bir vücûddur. O’nun vücûdu, “Vâcibü’l-vücûdu li Zâtihî”dir. Kendi Zâtıyla káim, ezelî ve ebedî bir vücûdu vardır. Mevcûdâtın vücûdu da inkâr edilemez. Bu vücûdlar, Elláh’ın vücûd sıfâtından gelmektedir ve ona âyînedir. Muhakkikín-i  Ehl-i Sünnetin bu husústaki inancı budur.

Vahdetü’ş-şühûd ve vahdetü’l-vücûd mesleğinde giden bir zât, sekr ve cezbe hâlinde iken söylediği sözlerden mes’ûl değildir. Çünkü, bir nev’ı şuúru gitmiş, mâsivâdan tecerrüd etmiştir. Aklı başına geldiği zamân, o mesleği álem-i sahvde tatbîk ederse, bu düşünceyi tasdîk ederse, helâk olur.

El-hâsıl: Ehl-i istiğrâk ikiye ayrılır:

Biri:  لَا مَشْهُودَ اِلَّا هُوَ

 Ya’nî; “Meşhûd, yalnız Elláh’tır” der. Bununla, kâinâtı inkâr etmiyor; Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’un vücûduna nisbeten mevcûdâtın vücûdunu o kadar zaif görüyor ki; hayâl perdesine sarıyor.

Diğeri: لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ 

Ya’nî; “Mevcûd, yalnız Elláh’tır” der. Mevcûdât-ı álemin vücûdunu inkâr eder.

Her iki meşrebde gidenler, álem-i sahve döndükleri zamân keşfiyyâtlarını ve sözlerini Kitâb ve Sünnet ile ölçüp tashîh etmezlerse, mes’ûldürler. Şâyet böyle bir inanca sáhib olmaya devâm ederlerse, hem kendilerini, hem de etba’larını helâkete sürüklerler. Risâle-i Nûr’un “Mektûbât” adlı eserinde geçen konuyla alâkalı bir suâl ve cevâbı aynen naklediyoruz:

“Suâl: Vahdetü’l-vücûd mes’elesi, çoklar tarafından en yüksek makám telakkí ediliyor. Hâlbuki, velâyet-i kübrâda bulunan başta Hulefâ-i Erbaa olmak üzere Sahâbeler ve hem başta Hamse-i Âl-i Abâ olarak Eimme-i Ehl-i Beyt ve hem başta Eimme-i Erbaa olarak müctehidîn ve tâbiínden bu çeşit vahdetü’l-vücûd meşrebi sarîhan görülmemiş. Acabâ, onlardan sonra çıkanlar daha ileri mi gitmişler, daha mükemmel bir câdde-i kübrâ mı bulmuşlar?

“Elcevâb: Hâşâ! Şems-i Risâlet’in en yakın yıldızları ve en karîb vereseleri bulu-

Lügat: eimme-i ehl-i beyt, eimme-i erbaa, ehl-i sünnet, ehl-i beyt, muhakkik, nisbeten, tecerrüd, hams(e), sahv(e), hulefâ, meşreb, nisbet, sünnet, inkâr, vâcib