Metin

Hem bu tarîk, daha umûmî ve câdde-i kübrâdır. Çünkü, kâinâtı, ehl-i vahdetü’l-vücûd gibi, huzúr-i dâimî kazanmak için i’dâma mahkûm zannedip  لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ hükmetmeye veyâhúd ehl-i vahdetü’ş-şuhûd gibi, huzúr-i dâimî için kâinâtı nisyân-ı mutlak hapsinde hapse mahkûm tahayyül edip لَا مَشْهُودَ اِلَّا هُوَ demeye mecbûr olmuyor. Belki, i’dâmdan ve hapisten gáyet záhir olarak Kur’ân afvettiğinden, o da sarf-ı nazar edip ve mevcûdâtı kendileri hesâbına hizmetten azlederek Fâtır-ı Zü’l-celâl hesâbına istihdâm edip esmâ-i hüsnâsının mazhariyyet ve aynadârlık vazífesinde isti’mâl ederek, ma’nâ-i harfî nazarıyla onlara bakıp, mutlak gafletten kurtulup huzúr-i dâimîye girmektir; her şeyde Cenâb-ı Hakk’a bir yol bulmaktır.

Şerh

merciıyyeti; şükre, niyâza, tazarruáta ve nâstan istiğnâya tercîh etmekle vartaya düşer. Hâlbuki, en yüksek mertebe ise, ubûdiyyet-i Muhammediyyedir ki; ‘Mahbûbiyyet’ unvânıyla ta’bîr edilir. Ubûdiyyetin ise sırr-ı esâsı; niyâz, şükür, tazarru’, huşû’, acz, fakr, halktan istiğnâ cihetiyle o hakíkatın kemâline mazhar olur.” [282]

(Hem bu tarîk, daha umûmî ve câdde-i kübrâdır. Çünkü, kâinâtı, ehl-i vahdetü’l-vücûd gibi, huzúr-i dâimî kazanmak) Elláh’ın bin bir isim ve sıfâtıyla her yerde hâzır ve nâzır olduğunu ve her dâim O’nun huzúrunda bulunduğunu anlamak (için i’dâma mahkûm zannedip

لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ hükmetmeye veyâhúd ehl-i vahdetü’ş-şuhûd gibi, huzúr-i dâimî için kâinâtı nisyân-ı mutlak hapsinde hapse mahkûm tahayyül edip لَا مَشْهُودَ اِلَّا هُوَ demeye mecbûr olmuyor. Belki, i’dâmdan ve hapisten gáyet záhir olarak Kur’ân afvettiğinden,) mevcûdât-ı álemin vücûdundan bahsedip onları tevhîd ve haşre delîl olarak getirdiğinden ve onları, enzár-ı beşere mektûbât-ı Rabbâniyye, merâyâ-i Sübhâniyye ve me’mûrîn-i İlâhiyye olarak arz ettiğinden (o da sarf-ı nazar edip ve mevcûdâtı kendileri hesâbına hizmetten azlederek Fâtır-ı Zü’l-celâl hesâbına istihdâm edip esmâ-i hüsnâsının mazhariyyet ve aynadârlık vazífesinde isti’mâl ederek, ma’nâ-i harfî nazarıyla onlara bakıp, mutlak gafletten kurtulup huzúr-i dâimîye girmektir; her şeyde Cenâb-ı Hakk’a bir yol bulmaktır.) Tasavvufta

Lügat: muhammed, tahayyül, tasavvuf, ariyyet, mertebe, ediyye, hizmet, mahkûm, dilir