Metin

Hem şu tarîk daha eslemdir. Çünkü, nefsin şatahât ve bâlâ-pervâzâne da’vâları bulunmaz. Çünkü, acz ve fakr ve kusúrdan başka nefsinde bulmuyor ki; haddinden fazla geçsin.

 

Şerh

kavî bir esbâba rast gelir. Onun muhabbetini ma’nâ-i ismîyle tamâmen cezbeder, helâkete sebeb olur. Şâyet Elláh’a vâsıl olsa da, vusúlü nâkıs olur...” [281]

(Hem şu tarîk daha eslemdir.) Daha selâmetlidir. (Çünkü, nefsin şatahât) istiğrâk hâlinde iken, ya’nî ma’nevî sarhóşluk ve kendinden geçer bir hâldeyken söylenen müvâzenesiz sözler (ve bâlâ-pervâzâne) yüksekten uçar gibi (da’vâları bulunmaz. Çünkü, acz ve fakr ve kusúrdan başka nefsinde bulmuyor ki; haddinden fazla geçsin.)

Tasavvuf mesleğiyle hakíkate vâsıl olmak isteyenler, Mahbûb-i Hakíkí olan Cenâb-ı Hakk’a kábiliyyeti nisbetinde takarrub ettiklerinde, o kimselerden şatahât nev’ınden ba’zı ifâdeler sudûr eder. Bu meslekte gidenlerden biri, ba’zan meczûb olur, muhabbetulláhta ğark olur, tecelliyyâta mazhar olduğu için kendisini ve mâsivâyı unutur. “Ben Elláh’ım” der. Veyâ Cebrâîl’in makámına girdiği için hâlet-i istiğrâkta kendisini Cebrâîl zanneder, “Ben Cebrâîl’im” der. Veyâ kalb âyînesinde Arş-ı A’zam’ı görünce “Arş, benim” der. Veyâhúd kutbiyyet makámının gölgesi altına girince “Ben, kutb-i a’zamım” der. Kendini bu kadar büyük makámlarda görür; şatahât-vâri bu nev’ı sözleri sarfeder. Bu ifâdeler, naz makámında söylenen sözlerdir. Naz odur ki; sâlik, velâyet makámlarından birine çıkınca ne konuştuğunu bilmez, kusúrunu görmez. Sâlik, bilerek bu nev’ı şatahât-vârî sözleri sarfederse, mes’ûldür. Bu vartadan ve mes’ûliyyetten kurtulmak için devâmlı ubûdiyyetini takınacak; naks ve kusúrunu, acz ve fakrını görecektir.

Velâyet-i kübrâ mesleğinde ise; fahr, naz, şatahât, teveccüh-i nâsı taleb etmek, merciıyyeti istemek gibi vartalar yoktur. Belki, en yüksek mertebe olan ubûdiyyet-i Muhammediyye (asm)’a imtisâl etmek, makám-ı mahbûbiyyete uçmak, ubûdiyyetin esâsı olan niyâz, şükür, tazarru’, huşû’, acz, fakr, halktan istiğnâ gibi secâyâ-i áliyye ile kemâle kavuşmak hakíkati vardır. Müellif (ra), bu konuda şöyle buyuruyor:

“Bir kısım ehl-i zevk ve şevk, sülûkünde fahrı, nazı, şatahâtı, teveccüh-i nâsı ve

Lügat: ehl-i zevk, muhabbet, muhammed, tasavvuf, teveccüh, mertebe, ediyye, nisbet, sâlik