Şerh

kâinâtı teftîş eden hükemâlar ve ulemâlar büyük ve geniş delîllerle, Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’un vücûdunu ve vahdetini isbât etmek için bütün kâinâtı nazara alırlar. Sonra ma’rifetulláhı tam elde ediyorlar. Hâlbuki, nasıl Güneş çıktığı vakit bir zerrecik cam, aynı deniz yüzü gibi Güneş’i gösteriyor ve o Güneş’e işâret ediyor. Öyle de, bu bir avuç havadaki her bir zerre de, mezkûr hakíkate binâen, aynen kâinât denizindeki cilve-i tevhîdi, sıfât-ı kemâliyle kendilerinde gösteriyorlar.

“İşte Kur’ân-ı Hakîm’in ma’nevî mu’cizesinin bir lem’ası olan Risâle-i Nûr bu hakíkatı îzáhâtıyla isbât etmesi içindir ki; müdakkik bir Nûr talebesi, huzúr-i dâimî kazanmak ve ma’rifetulláhı her vakit tahattur etmek için ve huzúr-i dâimî hátırı için لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ demeğe mecbûr olmuyor. Ve yine bir kısım ehl-i hakíkatın dâimî huzúru bulmak için لَا مَشْهُودَ اِلَّا هُوَ dedikleri gibi, o Nûr talebesi böyle demeye muhtâc olmuyor. Belki, وَف۪ى كُلِّ شَىْءٍ لَهُ اٰيَةٌ تَدُلُّ عَلٰى اَنَّهُ وَاحِدٌ parlak hakíkatının kudsî penceresi ona kâfî geliyor. Bu kudsî Arabî fıkranın kısacık bir îzáhı şudur ki:

“Evet, herkesin bu álemde birer álemi var, birer kâinâtı var. Ádetâ zî-şuúrlar adedince biribiri içinde hadsiz kâinâtlar, álemler var. Herkesin husúsí áleminin ve kâinâtının ve dünyâsının direği kendi hayâtıdır. Nasıl herkesin elinde bir âyînesi bulunsa ve bir büyük sarâya mukábil tutsa, herkes bir nev’ı sarâya, âyînesi içinde sáhib olur. Öyle de, herkesin husúsí bir dünyâsı var. Bir kısım ehl-i hakíkat bu husúsí dünyâsını لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ diye inkâr etmekle, terk-i mâsivâ sırrıyla Cenâb-ı Hakk’a karşı huzúr-i dâimî ve ma’rifet-i İlâhiyye bulur. Ve bir kısım ehl-i hakíkat da yine dâimî ma’rifet ve huzúru bulmak için لَا مَشْهُودَ اِلَّا هُوَ deyip kendi husúsí dünyâsını nisyân hapsine sokar, fânîlik perdesini üstüne çeker; huzúru bulmakla bütün ömrünü bir nev’ı ibâdet hükmüne getirir. Şimdi bu zamânda Kur’ân’ın i’câz-ı ma’nevîsiyle tezáhür eden وَف۪ى كُلِّ شَىْءٍ لَهُ اٰيَةٌ تَدُلُّ عَلٰى اَنَّهُ وَاحِدٌ sırrıyla, ya’nî zerrelerden yıldızlara kadar her şeyde bir pencere-i tevhîd var ve doğrudan doğruya Zât-ı  Vâhid-i Ehad’i sıfâtıyla bildiren âyetleri, ya’nî delâletleri ve işâretleri var.” [277]

Lügat: terk-i mâsivâ, ehl-i hak, tahattur, binâen, hadsiz, hükemâ, mezkûr, inkâr, sinin, vâcib, vâhid