اِنَّ لِلّٰهِ اَنْ يَخْتَبِرَ عَبْدَهُ وَلَيْسَ لِلْعَبْدِ اَنْ يَخْتَبِرَ رَبَّهُ

“Ya’nî: Cenâb-ı Hak abdini tecrübe eder ve der ki: ‘Sen böyle yapsan, sana böyle yaparım. Göreyim seni, yapabilir misin?’ diye tecrübe eder. Fakat, abdin hakkı yok ve haddi değil ki; Cenâb-ı Hakk’ı tecrübe etsin ve desin: ‘Ben böyle işlesem, Sen böyle işler misin?’ diye tecrübevârî bir súrette Cenâb-ı Hakk’ın rubûbiyyetine karşı imtihân tarzı, sû-i edebtir, ubûdiyyete münâfidir.’

“Mâdem hakíkat budur; insân, kendi vazífesini yapıp Cenâb-ı Hakk’ın vazífesine karışmamalı.

“Meşhûrdur ki; bir zamân İslâm kahramânlarından ve Cengiz’in ordusunu müteaddid def’a mağlûb eden Celâleddîn-i Harzemşâh harbe giderken, vüzerâsı ve etbâı ona demişler:

“ ‘Sen muzaffer olacaksın. Cenâb-ı Hak seni galip edecek.’

“O demiş: ‘Ben Elláh’ın emriyle, cihâd yolunda hareket etmeye vazífedârım. Cenâb-ı Hakk’ın vazífesine karışmam. Muzaffer etmek veyâ mağlûb etmek O’nun vazífesidir.’

“İşte o zât bu sırr-ı teslîmiyyeti anlamasıyla, hárika bir súrette çok def’a muzaffer olmuştur.

“Evet, insânın elindeki cüz-i ihtiyârî ile işledikleri ef’állerinde, Cenâb-ı Hakk’a áid netâici düşünmemek gerektir. Meselâ; kardeşlerimizden bir kısım zâtlar, halkların Risâle-i Nûr’a iltihâkları, şevklerini ziyâdeleştiriyor, gayrete getiriyor. Dinlemedikleri vakit, zayıfların kuvve-i ma’neviyyeleri kırılıyor; şevkleri bir derece sönüyor. Hâlbuki, üstâd-ı mutlak, muktedâ-i küll, rehber-i ekmel olan Resûl-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâm, وَمَا عَلٰى الرَّسُولِ اِلاَّ الْبَلاَغُ olan fermân-ı İlâhîyi kendine rehber-i mutlak ederek, insânların çekilmesiyle ve dinlememesiyle daha ziyâde sa’y ve gayret ve ciddiyyetle teblîğ etmiş. Çünkü, اِنَّكَ لَا تَهْد۪ي مَنْ اَحْبَبْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْد۪ي مَنْ يَشَٓاءُ sırrıyla anlamış ki; insânlara dinlettirmek ve hidâyet vermek, Cenâb-ı Hakk’ın vazífesidir; Cenâb-ı Hakk’ın vazífesine karışmazdı.