Şerh

“Ey nefis! Ubûdiyyet, mukaddeme-i mükâfât-ı lâhika değil, belki netîce-i ni’met-i sâbıkadır. Evet, biz ücretimizi almışız; ona göre hizmetle ve ubûdiyyetle muvazzafız.

“Çünkü ey nefis, hayr-ı mahz olan vücûdu sana giydiren Hálık-ı Zü’l-celâl, sana iştihâlı bir mi’de verdiğinden, Rezzâk ismiyle, bütün mat’úmâtı bir sofra-i ni’met içinde senin önüne koymuştur.

“Sonra sana hassâsiyyetli bir hayât verdiğinden, o hayât dahi bir mi’de gibi rızık ister. Göz, kulak gibi bütün duyguların, eller gibidir ki, rû-yi zemîn kadar geniş bir sofra-i ni’meti, o ellerin önüne koymuştur.

“Sonra, ma’nevî çok rızık ve ni’metler isteyen insâniyyeti sana verdiğinden, Álem-i mülk ve melekût gibi geniş bir sofra-i ni’met, o mi’de-i insâniyyetin önüne ve aklın eli yetişecek nisbette sana açmıştır.

“Sonra, nihâyetsiz ni’metleri isteyen ve hadsiz rahmetin meyveleriyle tagaddî eden ve insâniyyet-i kübrâ olan İslâmiyyeti ve îmânı sana verdiğinden, dâire-i mümkinât ile berâber Esmâ-i Hüsnâ ve sıfât-ı mukaddesenin dâiresine şâmil bir sofra-i ni’met ve saádet ve lezzet sana fethetmiştir.

“Sonra, îmânın bir nûru olan muhabbeti sana vermekle, gayr-ı mütenâhî bir sofra-i ni’met ve saádet ve lezzet sana ihsân etmiştir.

“Ya’nî, cismâniyyetin i’tibârıyla küçük, zayıf, áciz, zelîl, mukayyed, mahdûd bir cüz’sün. Onun ihsânıyla, cüz’î bir cüz’den, küllî bir küll-i nûrânî hükmüne geçtin. Zîrâ, hayâtı sana vermekte, cüz’iyyetten bir nev’ı külliyyete ve insâniyyeti vermekle hakíkí külliyyete ve İslâmiyyeti vermekle ulvî ve nûrânî bir külliyyete ve ma’rifet ve muhabbeti vermekle muhît bir nûra seni çıkarmış.

“İşte, ey nefis, sen bu ücreti almışsın. Ubûdiyyet gibi lezzetli, ni’metli, râhatlı, hafîf bir hizmetle mükellefsin. Hâlbuki, buna da tenbellik ediyorsun. Eğer yarım yamalak yapsan da, gûyâ eski ücretleri kâfî gelmiyormuş gibi, çok büyük şeyleri mütehakkimâne istiyorsun. Ve hem ‘Niçin duám kabûl olmadı?’ diye nazlanıyorsun.

“Evet, senin hakkın naz değil, niyâzdır. Cenâb-ı Hak, Cennet’i ve saádet-i ebediyyeyi, mahz-ı fazl ve keremiyle ihsân eder. Sen dâimâ rahmet ve keremine ilticâ et, O’na güven ve şu fermânı dinle:

Lügat: mukaddeme, muhabbet, mukaddem, mukaddes, mukayyed, kaddese, ediyye, hadsiz, hizmet, lâhika, nisbet, küllî, âmiyy