Şerh

olduğu, hem ibâdet, insânın yaratılış gáyesi olduğu için yapmalı ve ibâdetine mukábil Cenâb-ı Hakk’ın vereceği mükâfâtı düşünmeden, o mükâfâtın Cenâb-ı Hakk’ın mahzá lütf ü keremiyle verildiğini; onları hak etmediğini ve mükâfâtını evvelde almış olduğunu; ya’nî ibâdetinin, geçmiş ni’metlerin şükrü olduğunu düşünmeli ve hasenâtın mâliki, yine Elláhu Teálâ olduğunu bilmelidir. Böylece, hizmet ve ubûdiyyetini, Cenâb-ı Hakk’ın vazífesi üzerine binâ etmemelidir. 

    Demek, burada dört mes’ele vardır:

    Birincisi: Cenâb-ı Hak, Kâmil-i Mutlak olduğundan bi-zâtihî ibâdete lâyıktır. O’na ibâdet etmek için başka bir sebeb veyâ Cenâb-ı Hakk’ın bir ni’met vermiş olması şart değildir. Çünkü, kemâl, bizzât sevilir ve ona perestiş edilir.

   İkincisi: İnsân, mahlûktur ve halk edilmesinin gáyesi de ibâdettir. Bu vücûd, insânın kendi mülkü değildir. Bu sebeble insânın ibâdet etmesi, onun vazífe-i hılkatidir. Binâenaleyh, insân, şerîatın emir ve yasaklarına riáyet ederek ibâdet etmekle fıtraten mükelleftir. İbâdetine mukábil, bir ücret isteme hakkı yoktur.

    [236] وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْاِنْسَ اِلَّا لِيَعْبُدُونِ “Ben, cinni ve insi ancak Bana ibâdet etsinler, diye halkettim” âyet-i kerîmesi, bu hakíkati ders vermektedir.

    Üçüncüsü: İnsân, vücûda gelmek, hayâta mazhar olmak, insân olmak, mü’min ve müslim olmak gibi nihâyetsiz ni’metlere mazhar olmuştur ki; bu ni’metleri peşin aldığı için onlara mukábil şükretmekle, ya’nî hizmet ve ubûdiyyetle mükelleftir. Ákıbetteki mükâfât ve ni’metler, Cenâb-ı Hakk’ın fazl u keremindendir. Kul, onları düşünemez; ibâdetini onlara binâ edemez. Sâdece rahmet ve fazl-ı İlâhîden ümîd edebilir.

   Dördüncüsü: İnsân, hasenâta mâlik değildir. Bütün hasenât, Elláh’tandır. Binâenaleyh, kulun, hasenâta sáhib çıkarak onlara mukábil ücret istemeye hakkı yoktur. Bu mes’ele, “Üçüncü Hatve”nin mevzúu olduğundan îzáhı orada gelecektir.

   Bütün bu noktaların îzáhı, Risâle-i Nûr’da pek kuvvetli delîllerle beyân edilmiştir. Burada onlardan ba’zılarını zikrediyoruz:

Lügat: binâenaleyh, perestiş, binâen, birinc, hizmet, dilir, kâmil, sinin