Şerh

insânın bedenini, dâimâ tebdîl ve tağyîre tâbi’ tutmuştur. Her vakit insânın bedeninden bir kısım zerrât bir kánûn ve ölçü dâhilinde ayrılmakta, yine yerlerine başka zerreler bir kánûn ve ölçü dâhilinde girmektedir. Böylece, her senede bir def’a insânın vücûd elbisesi muntazaman değiştirilmektedir. İşte şu hayret-engiz fa’áliyyet-i tecdîdden dolayı, insân çocuk olur, genç olur, ihtiyâr olur ve hâkezâ tavırdan tavra geçirilir ve Hallâk-ı Zü’l-celâl, nihâyetsiz kudretini ve hadsiz hikmetini gösterip haşr-i a’zamdaki inşâ ve ihyâsının hadsiz delîllerini zî-şuúra bildirir.

O hâlde, hakíkat şudur ki; insânın ölümü, sâdece ömrünün nihâyetindeki vefâtından ibâret değildir. Belki, o insân, vücûd i’tibâriyle her sene tamâmen vefât etmekte ve yerine aynı insândan bir tâne daha yaratılmaktadır. Ömür denilen şey, şu vücûdun devâmlı tekerrür etmesinden ibârettir. İnsânın ömrünün nihâyetindeki ölümüyle, şu her senedeki ölümü arasında bir fark yoktur. Yalnızca insân, ömrünün sonunda öldüğünde, kıyâmete kadar yerine yeni bir vücûd verilmemektedir. Tek fark budur.

Buna binâen diyebiliriz ki; meselâ, seksen yaşındaki bir insân, yetmiş dokuz def’a ölmüştür. “Ben, seksen sene yaşadım, şu ânda seksen yaşında bir bedenim” diyen o insân, aslında hakíkat noktasında bu sözüyle şöyle demiştir: “Ben, hayâtım ve ömrüm cihetiyle bir mezârım ki; bu mezârda yetmiş dokuz cenâze defnedilmiştir. Şu gördüğünüz ayakta duran ve yüzünde o yetmiş dokuz cenâzenin eserini taşıyan beden ise, o mezârdaki cenâzeleri gösteren bir mezâr taşıdır ki; bir gün o da bu mezârın üstüne yıkılacaktır.”

İşte, insânın şu vücûd cihetiyle her sene ölmesine binâen, Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri şöyle demiştir:

“Yıkılmış bir mezârım ki; yığılmıştır içinde

“Saíd’den yetmiş dokuz emvât bâ-âsâm âlâma.

“Sekseninci olmuştur mezâra bir mezâr taş.

“Berâber ağlıyor hüsrân-ı İslâm’a.” [216]

Elhâsıl; insânın, gerek zamân cihetiyle, gerek vücûd cihetiyle anlatılan şu

Lügat: hayret-engiz, muntazaman, muntazam, tekerrür, udre(t), binâen, hadsiz, hikmet, dâhil