Metin

Şu makámda tezkiyesi, tathîri, terbiyesi, şu hâletin aksidir. Ya’nî, nisyân-ı nefis içinde nisyân etmemek. Ya’nî, huzûzât ve ihtirâsátta unutmak ve mevtte ve hizmette düşünmek.

Şerh

Rivâyete göre, bu âyet-i kerîmeler, Ás bin Vâil hakkında nâzil olmuştur. Fakír bir Müslümân olan Habbab bin Eret (ra)’ın, müşriklerin ileri gelenlerinden biri olan Ás b. Vâil’de alacağı vardı. Habbab alacağını istediğinde, Ás, ona şöyle dedi: “Muhammed’i inkâr etmedikçe borcumu vermeyeceğim.” Habbab ise: “Elláh’a yemin ederim ki; ben, Resûlulláh (sav)’i ne hayâtımda, ne ölüm ânında, ne de yeniden diriltileceğim haşir sabahında asla inkâr etmeyeceğim” deyince; Ás şöyle dedi: “Öyle ise, dirildiğin zamân bana gelirsin; o zamân malım ve çocuğum olacağına göre sana olan borcumu öderim!”

Demek onlar, “Dünyâda mümtâz bir yerimiz var. Elláh bu dünyâda bizi seçmiş ve bize bu ni’metleri bahşetmiştir. Dolayısıyla, Cennet de bizimdir” deyip ölümü düşünmezler. Hizmet ve ubûdiyyeti kabûl etmezler. Farazá mükâfât verilse, o zamân, “Bu, benim hakkımdır” derler. Bu asırda ehl-i küfrün idârecileri, papaz ve háhámları da aynı düşünceye sáhib olup diğer insânlardan üstün olduklarını, bu sebeble Elláh tarafından seçildiklerini iddiá ediyorlar. Hâlbuki, onlara verilen dünyevî saltanat ve ni’metler bir istidrâc eseridir, [200]  fazíletli olduklarının delîli değildir. Demek, ehl-i küfrün mâhiyyeti birdir.

(Şu makámda tezkiyesi, tathîri, terbiyesi, şu hâletin aksidir. Ya’nî, nisyân-ı nefis içinde nisyân etmemek. Ya’nî, huzûzât ve ihtirâsátta unutmak) dünyevî lezzetlerde, bâ-husús şerde ve günâhta nefsini unutmak, ya’nî takvâ dâiresinde bulunmak (ve mevtte ve hizmette düşünmek.) Ya’nî, evvelde nefsini unuttuğu râbıta-i mevt ve hizmet makámında artık nefsini unutmamak, ölümü ve hizmeti hep kendine almak, âhiret için hâzırlanmak, evvelde nefsini hátırladığı huzûzât ve ücret alma makámında şimdi nefsini unutmak, ubûdiyyetine mukábil hîçbir ücret beklememek, maddî ve ma’nevî ücretten istinkâf etmektir.

Elhâsıl: Nefis, ölümde ve hizmette kendini unuttuğu, fakat ihtirâsát ve ücrette kendini ileri sürdüğü için, şu hâletin aksiyle nefis tezkiye ve tathîr edilir. Ya’nî, evvelâ kendi ölümünü, daha sonra asrının ölümünü, daha sonra da

Lügat: istinkâf, muhammed, saltanat, dünyevî, terbiye, tezkiye, hizmet, âhiret, dilir, inkâr, nâzil, âhire