Şerh

Hem Müellif-i Muhterem, “Katre Risâlesi”nde “Bütün ömrümde ve tahsílimde dört kelime ve dört kelâm öğrendim” demiş ve o kelimelerden biri olarak da bu ma’nâ-i harfî ve ma’nâ-i ismîyi zikretmiş ve şöyle demiştir:

“Cenâb-ı Hakk’ın mâsivâsına, ya’nî kâinâta ma’nâ-i harfî ile ve O’nun hesâbına bakmak lâzımdır. Ma’nâ-i ismî ile ve esbâb hesâbına bakmak hatádır.

“Evet, herşeyin iki ciheti vardır. Bir ciheti, Hakk’a bakar; diğer ciheti de halka bakar. Halka bakan cihet, Hakk’a bakan cihete tenteneli bir perde veyâ şeffâf bir cam parçası gibi, altında Hakk’a bakan cihet-i isnâdı gösterecek bir perde gibi olmalıdır. Binâenaleyh, ni’mete bakıldığı zamân Mün’ım, san’ata bakıldığı zamân Sáni’, esbâba nazar edildiği vakit Müessir-i Hakíkí zihne ve fikre gelmelidir.” [140]

“Acz, fakr, şefkat ve tefekkür” denilen Risâle-i Nûr tarîkınin mâhiyyeti hakkında buraya kadar yapılan îzáhâttan sonra şöyle bir hulâsa yapabiliriz:

İnsânda “acz, fakr, şefkat ve tefekkür” denilen dört ademiyyât vardır. Bunların vücûd-i háricîleri yoktur, sâdece vücûd-i ilmîleri vardır. Zîrâ, illet-i támmeleri yoktur; illet-i nâkısaları vardır. Ya’nî, madde ve súretleri yoktur; fâil ve gáyeleri vardır. Bunlardan “acz ve fakr”, insân gibi bütün mevcûdâtta da vardır. Fakat, “şefkat ve tefekkür”, yalnızca insâna hástır. Cenâb-ı Hak, ilm-i ezelîsinde bulunan şu dört ademiyyât üzerine tecellî-i îcâdiyye ile “Ma’bûd, Rahmân, Rahîm ve Hakîm” isimleriyle tecellî ettiğinde, esmâ-i İlâhiyyenin -ta’bîri câizse- bu ademiyyâtla mezc olmasından, ikinci bir vücûd meydâna gelir ki; bu vücûd, Cenâb-ı Hakk’ın vücûdundan gayrıdır. Bu ikinci vücûda, “Nûr-i Muhammedî, ya’nî hakíkat-i Muhammediyye (asm)” diyoruz.

İşte, Risâle-i Nûr mesleğinde gidenler, insândaki bu dört ademiyyât üzerine hareket ederek, onlar vâsıtasıyla kendinde ve Álemde tecellî eden esmâ-i İlâhiyyeyi keşfeder ve o esmâya âyînedârlık ettiğini derkeder.

“Acz”; Elláh, İlâh, Ma’bûd, Hâkim isimlerine âyînedârlık eder ve o isimlere vusúle vesîledir.

“Fakr”; Rahmân ismine âyînedârlık eder ve o isme vusúle vesîledir.

“Şefkat”; Rahîm ismine âyînedârlık eder ve o isme vusúle vesîledir.

Lügat: binâenaleyh, muhammedî, muhammed, muhterem, tefekkür, hareket, tentene, binâen, ediyye, kelime, âdiyye, şefkat