Şerh

Ve اِنَّ اللّٰهَ خَلَقَ الْاِنْسَانَ عَلٰى صُورَةِ الرَّحْمٰنِ hakíkí bir ma’nasını anlar. Çünkü, Cenâb-ı Hak hakkında súret muhâl olmasından, súretten murâd, sîrettir, ahlâk ve sıfâttır.

“Evet, nasıl ki; ehl-i tarîkat, seyr-i enfüsî ve afâkí ile ma’rifet-i İlâhiyyede iki yol ile gitmişler. Ve en kısa ve kolayı ve kuvvetli ve itmînânlı yolunu enfüsîde, ya’nî kalbinde zikr-i hafî-i kalble bulmuşlar. Aynen öyle de, yüksek ehl-i hakíkat dahi, ma’rifet ve tasavvur değil, belki ondan çok álî ve kıymetli olan îmân ve tasdîkte, iki câdde ile hareket etmişler:

“Biri, kitâb-ı kâinâtı mütálea ile ‘Âyetü’l-Kübrâ’ ve ‘Hizbü’n-Nûriyye’, ‘Hulâsatü’l-Hulâsa’ gibi âfâka bakmaktır.

“Diğeri ve en kuvvetli ve hakka’l-yakín derecesinde vicdânî ve hissî, bir derece şuhûdî olan hakíkat-ı insâniyye harîtasını ve enâniyyet-i beşeriyye fihristesini ve mâhiyyet-i nefsiyyesini mütálea ile îmânın şübhesiz ve vesvesesiz mertebesine çıkmaktır ki; sırr-ı akrabiyyete ve verâset-i nübüvvete bakar ve enfüsî tefekkür-i îmânî hakíkatinin bir parçası ‘Otuzuncu Söz’ün ve ene ve enâniyyette ve ‘Otuz Üçüncü Mektûb’un ‘Hayât Penceresi’nde ve ‘İnsân Penceresi’nde ve ba’zı parçaları da sâir eczâ-i Nûriyyede bir derece beyân edilmiş.” [136]

Demek, Risâle-i Nûr’da hem âfâkí, hem enfüsî iki yol vardır. Fakat, en kısa ve en selâmetli yol, enfüsî yoldur.

Risâle-i Nûr’u okuyarak âyât-ı Kur’âniyyeyi anlamak; Kur’ân’ın ta’rîf ettiği ve Risâle-i Nûr’un da ders verdiği tarzda âfâkí ve enfüsî dâirelerde tefekkür etmek, Risâle-i Nûr Mesleği’nin dört esâsından biridir. Yoksa “tefekkür”, felsefî bir tarzda düşünmek demek değildir. Eğer tefekkür-i Kur’ânî ile tefekkür etmezsen, bir zerrede, bir çiçekte boğulursun. Risâle-i Nûr’un gösterdiği tefekkür-i Kur’ânî, seni zamânın üstüne çıkarır. Kendi ölümünü ve Álemin vefâtını gösterir, çâreyi arattırır. Îmân-ı billâh ve îmân-ı bi’l-âhiret rükünleriyle zevâl ve firâk, mevt ve fenâ, i’dâm ve adem yaralarını tedâvî ettirir. Netîcede Bâkí bir Zâtı ve bâkí bir Álemi bulmakla hadsiz elem ve kederlerden kurtulur. Öyleyse, kendi ölümünü görmeyen, Álemin fenâsını bulmayan kişinin şu hakíkatleri tamâmen anlaması,

Lügat: zikr-i hafî, ehl-i hak, nübüvvet, tasavvur, tefekkür, felsefî, hareket, mertebe, vesvese, übüvvet, enfüsî, fihris, hadsiz, âhiret, hissî, âhire, şübhe