Şerh

Nasıl ki; Güneş’in nûru ve yedi renginin her biri, Álemi ihâta ediyor ve bu cihetle Güneş’in vâhidiyyetini ve umûm Álemi ışıklandırıp renklendirdiğini, o renkler adedince delîllerle isbât ediyorsa; o yedi rengin ve harâretin her bir parlak şeyde, âyînelerde berâberce cem’ olması ile de Güneş’in zâtının bir timsâlini, o âyînede gösteriyor ve her şeyi doğrudan doğruya vâsıtasız Güneş’in ışıklandırdığını, her âyînenin yanında onun hâzır olduğunu isbât ediyor. Öyle de, Cenâb-ı Hakk’ın ef’ál, esmâ ve sıfâtının her biri, umûm Álemi ihâta etmesi cihetiyle vahdâniyyetini ve umûm Álemin O’nun mülkü ve mahlûku olduğunu isbât ettiği gibi; Cenâb-ı Hakk’ın Zât’ı bir olduğundan ve bütün ef’ál, esmâ ve sıfâtının menbaı da kendi Zât’ı olduğundan, Zât-ı Akdes-i İlâhiyye, bütün ef’ál, esmâ ve sıfâtıyla berâber her şeyin yanında hâzır ve doğrudan doğruya her şeye perdesiz müteveccihdir. Bu sebeble, her şeyde O’nun bütün ef’ál, esmâ ve sıfâtının tecelliyyâtı berâberce gözükmekte ve bütün bu tecellîlerin bir âyînede temerküzünden de O’nun cilve-i Zâtîsi ve ehadiyyet tecellîsi, her şeyde görülmektedir.

İşte Risâle-i Nûr, bu iki kısım tecelliyyâtı, istidlâl yoluyla herkese göstermektedir. Her şeyde Cenâb-ı Hakk’ın nûr-i ma’rifetine bir pencere açmaktadır. Bu súrette öyle bir ma’rifet nûru göstermektedir ki; o nûr-i ma’rifet, ilm-i Kelâm ve ilm-i Tasavvuf’dan gelen ma’rifetin pek çok fevkındedir. Üstâd  Bedîuzzamân (ra) Hazretleri, Risâle-i Nûr’un istidlâldeki bu mesleğini şöyle ta’rîf etmektedir:

“Suâl: Mütekellimîn ulemâsı, Álemi, imkân ve hudûsün unvân-ı icmâlîsi içinde sarıp zihnen üstüne çıkar, sonra vahdâniyyeti isbât ederler. Ehl-i tasavvufun bir kısmı, tevhîd içinde tam huzúru kazanmak için, لاَ مَشْهُودَ اِلاَّ هُوَ deyip kâinâtı unutur, nisyân perdesini üstüne çeker, sonra tam huzúru bulur. Ve diğer bir kısmı, hakíkí tevhîdi ve tam huzúru bulmak için, لاَ مَوْجُودَ اِلاَّ هُوَ diyerek kâinâtı hayâle sarar, ademe atar, sonra huzúr-i tam bulur. Hâlbuki, sen, bu üç meşrebden háric bir câdde-i kübrâyı, Kur’ân’da gösteriyorsun. Ve onun şiárı olarak,

لاَ مَعْبُودَ اِلاَّ هُوَ , لاَ مَقْصُودَ اِلاَّ هُوَ diyorsun. Bu câddenin tevhîde dâir bir bürhânını ve bir muhtasar yolunu icmâlen göster.

Lügat: ilm-i kelâm, vâhidiyyet, ehadiyyet, muhtasar, tasavvuf, temerküz, meşreb, rengin, zihnen, imkân, vâhid