Metin

Fakr dahi Rahmân ismine îsâl eder.

Şerh

Evet, Cenâb-ı Hak, sevdiği bütün hâlleri, Habîb’inde (asm) cem’ etmiştir. Ubûdiyyetle O’nun sünnet-i seniyyesine ittiba’ eden bir kişi de Habîbulláh’ın zılli altında makám-ı mahbûbiyyete, ya’nî o makámın gölgesine mazhar olur.

Bunun sırrı şudur ki: Cenâb-ı Hak, evvelen ve bizzât Kendini ve kendi esmâ-i hüsnâsını sever ve mahlûkátı da kendi san’atını ve esmâsının nakışlarını gösterdikleri için sever. Sünnet-i seniyyeye ittiba’ eden ve ubûdiyyet dâiresine giren bir kul ise, bin bir ism-i İlâhinin cilvelerini kendinde gösterdiğinden ve o esmânın tecelliyyâtına âyîne olduğundan ve Habîbulláh (asm)’a benzediğinden, muhabbet-i İlâhiyyeye mazhar olur. Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri’nin dediği gibi: “Sünnet-i seniyyeyi esâs tutan, Habîbulláh’ın zılli altında makám-ı mahbûbiyyete   mazhardır.” [118]

Hem şu insân, bütün mahlûkátı da kendi gibi birer áciz kul olarak gördüğü için, hadsiz korkulardan kurtulur. Yalnız Cenâb-ı Hak’tan korkar ve sâdece O’na kulluk eder.

Bu “acz yolu”, aşkdan daha keskin olduğu gibi; hem daha selâmetlidir, hem de tálib-i hakíkati, Makám-ı Mahmûd-i Muhammediyye (asm) olan mahbûbiyyet makámına, ya’nî o makámın gölgesine vâsıl eder. Aşk ise, makám-ı muhibbiyyete kavuşturur. Aşkın varta ve kusúrları onda yoktur. Çünkü acz, mukábele istemez, bâlâ-pervâzâne da’vâları bulunmaz. Vahdetü’l-vücûd ve vahdetü’ş-şuhûdda olduğu gibi; kâinâtı ve kendini inkâr etmez ve hayâl perdesinde saklamaz. Belki onları, kendi hesâbına çalışmaktan azledip, ubûdiyyetle Cenâb-ı Hak hesâbına çalıştırır ve esmâ-i hüsnâya âyînedârlık makámına çıkarır. Bu mevzú, ileride daha tafsílâtlı bir súrette îzáh edilecektir.

İşte, Müellif (ra)’ın metinde geçen, “Acz dahi, aşk gibi, belki daha eslem bir tarîktir ki; ubûdiyyet tarîkıyle mahbûbiyyete kadar gider” cümlesinin ma’nâsı budur.

(Fakr dahi Rahmân ismine îsál eder) kavuşturur. Fakr ise; insânın kendisinin ve bütün Álemin mülkte hîçbir hisselerinin olmadığını; bütün mülkün Elláhu Teálâ’ya áid olduğunu; kendisinin ve Álemin her husústa muhtâc olduğunu bilmesidir. Müellif (ra), insânın bu fakr cihetini şöyle ifâde etmiştir:

Lügat: sünnet-i seniyye, muhabbet, muhammed, evvelen, seniyye, ediyye, hadsiz, muhibb, sünnet, inkâr, sinin