Şerh

وَمَا يُهْلِكُنَا اِلَّا الدَّهْرُ “Onlar dediler ki: ‘Bizi zamândan başkası helâk etmez.’ ” [113]

İşte, seyr-i sülûkun bir ma’nâsı, zamân denilen ipten kurtulmak için çâre aramak, mevt ve fenâ, zevâl ve firâkın kendisine árız olmadığı Bâkí bir Zât’a yapışmaktır. Mevlâna Celâleddîn’in dediği gibi:

دَانِى سَمَاعِ چِه بُوَدْ بِى خُودْ شُدَنْ زِهَسْتِى

اَنْدَرْ فَنَاىِ مُطْلَقْ ذَوْقِ بَقَا چَشِيدَنْ

Ya’nî: “Semâ’ nedir, bilir misin? Vücûdundan vazgeçip fenâ-i mutlak makámında Bâkí bir Zât’ın bâkí esmâsının âyînesi ve bâkí bir Álemin namzedi olduğunu anlamakla beká zevkini tadmaktır.”

Ey insân! Mâdem fânîsin; fenâdan kurtulmanın çâresini ara! Mâdem ölüsün; ölümün elinden kurtulmaya çalış! Bu derdin dermânı şudur ki; Bâkí bir Zât’ın bâkí esmâsına âyîne olduğunun ve dâr-ı beká için yaratıldığının şuúr ve idrâki içinde ol; ona göre çalış, gayret et! Zîrâ, hakíkatte bütün Álem bunun için dönüyor, hareket ediyor, çalışıyor, çabalıyor…

Demek, umûm mevcûdât ademden, i’dâmdan, mevtten kurtulmanın çâresini arıyor. İşte buna “acz” denir. İnsân, kendisinin ve Álemin aczini anlayıp çâre arayınca; Kur’ân’ın lisânından şu müjdeyi işitir: “Álemde tasarruf eden bir Zât-ı Gaybî var; zamân O’nun elindedir. Bir gün gelecek o Zât-ı Gaybî, zamânı durduracak; dâr-ı beká olan Cennet’te sizi ebeden mes’úd edecektir. Öyle bir memleket ki; orada hastalık, belâ, musíbet, ihtiyârlık, yorgunluk, ayıp, kusúr, elem, keder, ölüm, kısaca insânı mahzûn edecek ve korkutacak hîçbir hâl ve hâdise mevcûd değildir.” Böylece tevhîd ve haşir rükünleriyle tılsımı çözer, acz yarasını tedâvî eder, ubûdiyyet vazífesini edâ etmekle Ma’bûd-i Bi’l-hakk’ı râzı eder, mahbûbiyyet makámına, ya’nî o makámın gölgesine ulaşır. İşte, Resûl-i Ekrem (sav)’in ana mesleği budur.

Tasavvuf ve tarîkat mesleğinde, sâlik, evvelâ bir ma’şûk-ı mecâzîye bağlanır, ona áşık olur. O mecâzî ma’şûkun fenâsını bulduktan sonra Ma’şûk-ı Hakíkíyi

Lügat: memleket, tasarruf, tasavvuf, hareket, hâdise, hâdis, lüsün, sinin, sâlik