Yirmi Üçüncü Lem‘a, Tabîat Risâlesi’nin Şerhi
El-Hâc Molla Muhammed Ali Doğan (Muhammed-i Kersî)
-
Keşfü’l-Envâr Külliyyâtı
- Tesettür Risalesi'nin Şerhi
- Yirmi Altıncı Söz'ün Zeyli ve Hàtimesi'nin Şerhi ile Beşinci Mektûb'un Şerhi
- On Birinci Söz'ün Şerhi
- Dokuzuncu Söz'ün Şerhi
- Ene Risâlesi'nin Şerhi
- İkinci İşâret’in Şerhi
- Kader Risâlesi Şerhi (Genişletilmiş Yeni Baskı)
- Yirmi Üçüncü Lem‘a, Tabîat Risâlesi’nin Şerhi
- On Dördüncü Lem‘a’nın İkinci Makámı’nın Şerhi
- Münâzarât'ın Şerhi
- Haşir Risâlesi’nin Şerhi
- Hüve Nüktesi ve Şerhi
- Yirmi Dokuzuncu Söz ve Şerhi
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (1. Cild)
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (2. Cild)
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (3. Cild)
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (4. Cild)
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (5. Cild)
- Arabî İşârâtü’l-İ‘câz Meâl ve Şerhi (6. Cild)
- Yirmi Yedinci Mektûb (Bir Kısım)
- İkinci Şuá‘ın Şerhi
- Yirmi Dördüncü Mektûb ve Şerhi
- Telvîhát-ı Tis’a Risâlesi Şerhi
-
Rumûzu’l-Kur’ân Külliyyâtı
- Rumûzu’l-Kur’ân (1-5)
- Mir’âtü'l-Cihâd
- İ‘câzu’l-Kur’ân
- Dokuzuncu Şuá‘ın Dokuz Álî Makámı
- Kitâbu’z-Zekât
- Rahmân Sûresi’nin Tefsîri
- Nüzûl-i Ísâ (as)
- Yirmi Beşinci Mektûb, Yâsîn Sûresi’nin Tefsîri (1. Cild)
- Yirmi Beşinci Mektûb, Yâsîn Sûresi’nin Tefsîri (2. Cild)
- Yirmi Beşinci Mektûb, Yâsîn Sûresi’nin Tefsîri (3. Cild)
- Külliyyât-ı Hulûsıyye
-
Muhtelif Eserler
Evet, Kadîr-i Mutlak’ın iki tarzda, hem ibdâ‘
hem inşâ sûretinde îcâdı var. Varı yok etmek ve yoğu vâr etmek en
kolay, en sühûletli, belki dâimî, umûmî bir kánûnudur. Bir bahârda, üç yüz bin
envâ-ı zî-hayât mahlûkátın şekillerini, sıfatlarını, belki
zerrâtlarından başka bütün keyfiyyât ve ahvâllerini hîçten vâr eden bir Kudrete
karşı, “Yoğu var edemez!” diyen adam, yok olmalı!
sonra neş’e-i uhrâyı onun üzerine binâ ediyor.
Ya‘nî: “Sizi ilk olarak kim inşâ etmiş toplamış ise, öldürdükten sonra yine sizi inşâ edip zerrât-ı vücûdunuzu toplayan aynı zâttır.”
(Evet, Kadîr-i Mutlak’ın iki tarzda, hem ibdâ‘ hem inşâ sûretinde îcâdı var. Varı yok etmek ve yoğu vâr etmek en kolay, en
sühûletli, belki dâimî, umûmî bir kánûnudur. Bir bahârda, üç yüz bin envâ-ı zî-hayât mahlûkátın) canlı türlerinin (şekillerini, sıfatlarını, belki zerrâtlarından başka) -Bahâr mevcûdâtının zerrâtı ezelde yaratıldığı için Müellif (ra), bu
ta‘bîri kullanmıştır. Yoksa, “Zerrât, ezelîdir” demek istemiyor- (bütün
keyfiyyât ve ahvâllerini hîçten vâr eden bir Kudrete karşı, “Yoğu var edemez!” diyen adam,
yok olmalı!
Müellif (ra), bu husústa şöyle buyuruyor:
“Mevcûdât iki vecihle îcâd ediliyor. Biri; ‘ibdâ‘ ve ihtirâ‘’ ta‘bîr edilen hîçten îcâddır. Diğeri; ‘inşâ ve terkîb’ ta‘bîr edilen mevcûd olan anâsır ve eşyâdan toplamak súretiyle ona vücûd vermektir. Eğer cilve-i Ferdiyyete ve sırr-ı Ehadiyyete göre olsa, hadsiz derece bir sühûlet, belki vücûb derecesinde bir kolaylık olur. Eğer Ferdiyyete verilmezse, hadsiz derece müşkil ve gayr-ı ma‘kúl, belki imtina‘ derecesinde bir suúbet olacak. Hâlbuki, kâinâttaki mev-
Lügat: ehadiyyet, udre(t), hadsiz, şekil