Dokuzuncu Söz/Metin

Ve bunlar için taraf-ı İlâhîden vaz‘ edilmişler.

Şerh

(ve bunlar için taraf-ı İlâhîden vaz‘ edilmişler.) Namâzın mâhiyyet ve hakíkatini beyân eden bu “Dokuzuncu Söz”ü anlamak demek, seyr u sülûkün bütün merâtibini kat‘ etmek; tecelliyyât-ı esmâ ve sıfâta, hattâ tecelliyyât-ı Zâtiyyeye mazhar olmak ve Kur’ân’ın ekser tılsımlarını açmak demektir.

NAMÂZIN ÇEKİRDEKLERİ OLAN ŞU ÜÇ KELİME-İ

KUDSİYYENİN MA‘NÂSI, Bİ’Z-ZARÛRE

HAŞRE DELÂLET EDER

Mevcûdât-ı álem, zamâna bağlı olarak hâlden hâle, tavırdan tavra geçiyor. Bir kısım mevcûdât vefât edip gidiyor. Bir kısmı da yeniden vazífe başına geliyor. Hîç bir şey karârında kalmıyor. Tebeddül ve tegayyür ediyor. Bu kadar hadsiz masárif ile vücûda gelen hadsiz mevcûdât, ölüm ile záhiren yok olup gidiyor. Şâyet ebedî bir álem olmazsa, álemde görünen bütün bu fa‘áliyyet ve icrâât abes olur. Bunu hîç bir akl-ı selîm sáhibi kabûl etmez ve kâinâtta âsârı görünen nihâyetsiz hikmetler de bunu tekzîb eder. Öyle ise, mevcûdât, ölüm ile ademe, i‘dâma, fenâya, yokluğa gitmiyor. Belki, ebedî ve bâkí bir áleme sevk olunuyor. Demek, haşir gelecektir.

Mâdem gece ve gündüzün deverânı, mevsimlerin inkılâbı bir nizám ve intizám iledir. Elbette, bu zamân çarkının dönmesiyle vücûda gelen mevcûdât da nizám ve intizámdan hálî kalamaz. İ‘dâm ve adem ile abesiyyete mahkûm olamaz. 

Lügat: tebeddül, tegayyür, elbette, hadsiz, hikmet, mahkûm, mevsim