Dokuzuncu Söz/Metin

İstihsân ve hayret içinde اَللّٰهُ اَكْبَرُ deyip huzú‘ ile rükûa gidip O’na ilticâ ve tevekkül etsin.

Şerh

 O, aynı zamânda Samed’dir. Ya‘nî, hîç bir şeye muhtâc olmadığı hâlde her şey O’na muhtâcdır. Beni ve bu kâinâtı nihâyetsiz kudretiyle hem yaratmış, hem de her şeyi bi’z-zât O idâre ediyor. İcrâât ve tasarrufâtında şerîk ve muínlere muhtâc değildir” diyerek (istihsân ve hayret içinde اَللّٰهُ اَكْبَرُ deyip huzú‘ ile) emr-i İlâhîye boyun eğerek (rükûa gidip ona ilticâ ve tevekkül etsin.) Abd, اَللّٰهُ اَكْبَرُ kelime-i kudsiyyesi ile i‘lân eder ki: “Benim Rabbim öyle bir Rab’dir ki; kudret ve azamet-i mutlaka sáhibidir. Ben ve bütün mahlûkát ise áciziz. Rabbimin azamet-i kudretine delîl ise, bütün bu kâinâtı kabza-i tasarrufunda tutmasıdır.” Daha sonra, böyle bir kudretin azametine karşı hayretle rükûa gider, muhabbetle secdeye kapanır, hadsiz belâ ve düşmânlarına karşı O’na ilticâ ve tevekkül eder.

Metinde geçen “acz” ve “zaaf” ta‘bîrlerinden murâd; dünyevî ve uhrevî, maddî ve ma‘nevî bütün belâlara karşı olan acz ve zaaftır. Belâların başı ve en büyüğü ölüm olduğu için, husúsan ölüme karşı olan acz ve zaaftır. Müellif (ra), bu hakíkati şöyle ifâde etmiştir:

“Cihân dolu belâ başında varken, ne bağırırsın küçük bir belâdan, gel tevekkül kıl!” [41]

Lügat: tasarrufât, muhabbet, tasarruf, tevekkül, dünyevî, udre(t), hadsiz, kelime, uhrevî