Dokuzuncu Söz/Metin

Hem de rubûbiyyetin kemâl-i kudreti dahi ister ki: Abd, kendi za‘fını ve mahlûkátın aczini görmekle kudret-i Samedâniyyenin azamet-i âsârına karşı

 

Şerh

Elhâsıl: Abd, سُبْحَانَ اللّٰهِ kelimesi ile gelecek üç ma‘nâ ile Rabbini tesbîh ve takdîs eder:

Birincisi: Abd, kendisinin teklîfî ve tekvînî günâh ve kusúrlarını görerek istiğfâr edip Rabbi’nin bütün nekáisten pâk ve müberrâ olduğunu i‘lân eder.

İkincisi: Ehl-i dalâletin bütün efkâr-ı bâtılasından Rabbinin münezzeh ve muallâ olduğunu i‘lân eder.

Üçüncüsü: Kâinâtın mâhiyyeti olan acz, fakr, naks ve kusúrdan Hálık-ı Zü’l-Celâl’in mukaddes ve muarrâ olduğunu i‘lân eder.

(Hem de rubûbiyyetin kemâl-i kudreti dahi ister ki:) Abd, kendi aczini ve mevcûdâtın za‘fını görüp kudret-i İlâhiyyeye ilticâ etsin. Rabbbü’l-Álemîn, nihâyetsiz kemâl sáhibi olduğu gibi, aynı zamânda nihâyetsiz kudret sáhibidir; kul ise, nihâyetsiz ácizdir. Ácizliğine karşı اَللّٰهُ اَكْبَرُ diyerek, Cenâb-ı Hakk’ın nihâyetsiz azamet-i kudretine istinâd eder. (Abd, kendi za‘fını ve mahlûkátın aczini görmekle)… Demek, abdin sâdece kendi aczini görmesi kâfî değildir. Kendisiyle berâber bütün mahlûkátın aczini de görmesi lâzımdır. Ya‘nî, enfüsî ve âfâkí dâirede bütün mahlûkátın aczini ve za‘fını müşâhede etmelidir. Buna mukábil, (kudret-i Samedâniyyenin azamet-i âsârına karşı), “Şu kâinâtın sáhib ve mâliki, nihâyetsiz kudret sáhibidir.

Lügat: ehl-i dalâlet, mukaddes, udre(t), birinc, enfüsî, kelime, sinin