Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

geldiğini bilen, ademiyyât ve kusúrâtı ise kendisine ve tabîata veren kimsedir. Bu noktada hakíkí insân-ı kâmil, Resûl-i Ekrem (sav)’dir. Kemâlât-ı esmâ-i İlâhiyye, en yüksek derecede onda tecellî etmektedir. Zîrâ, zât-ı Risâlet (sav), o esmâya en mükemmel âyîne olduğunu bilmiş, âyînedârlığını îfâ etmiş ve ademiyyâtını hakkıyla anlamıştır.

Ta‘bîr-i diğerle; “insân-ı kâmil” teklîfen ademiyyâtı en az, kemâlâtı ise zirvede olan şahıstır. Mi‘râc, Resûl-i Ekrem (sav)’in ademiyyâtını anlayıp bir ânda kemâlâtın son mertebesine çıkmasıdır.

Demek, insânın kemâli kemâlsizlikte, kudreti aczde, gınâsı fakrdadır. Şu hakíkati anlamak husúsunda en ileri olan zât ise, hîç şübhesiz Resûl-i Ekrem (asm)’dır ve álemde hakíkí insân-ı kâmil unvânına lâyık yalnız odur.

Hadîs-i şerîfte meâlen ifâde edilir ki; Elláh bir kuluna hayır murâd ederse, ona kusúrâtını gösterir; istiğfâr etmeyi nasíb eder. Kul, istiğfâr ettiğinde ma‘nen terakkí eder, mâhiyyet âyînesi şeffâflaşır, enesini göstermekten kurtulup esmâ-i İlâhiyyeye âyînedârlık vazífesini edâ eder. Kusúrâtı kendine alır; kemâlâtı ise Rabbine verir. Böylece, tesbîh ve tahmîd vazífesini hakkıyla îfâ eder. İşte, bu vazífeyi ta‘lîm için Cenâb-ı Hak, Nasr Sûresi’nde Elláh’ın yardımı ve Mekke’nin fethi geldiğinde Resûl-i Ekrem (sav)’e hamd ile tesbîh ve istiğfâr etmesini emr etmiştir. Ya‘nî, “Ey Habîbim! Şu fetih ve nusret Bana áiddir; senin hünerin değildir. Sana áid olan yalnız kusúrâttır. O hâlde, kusúrâtını derk eyle; Rabbini hamd ile tesbîh eyle; kusúrâtından dolayı da tevbe ve istiğfâr eyle” buyurmuştur. Resûl-i Ekrem

Lügat: mertebe, udre(t), meâlen, dilir, kâmil, şübhe