Dokuzuncu Söz/Metin

İKİNCİ NÜKTE: İbâdetin ma‘nâsı şudur ki: Dergâh-ı İlâhîde abd, kendi kusúrunu ve acz ve fakrını görüp…

Şerh

(İKİNCİ NÜKTE: İbâdetin ma‘nâsı şudur ki: Dergâh-ı İlâhîde abd, kendi kusúrunu ve acz ve fakrını görüp) kemâl-i kudret ve cemâl-i rahmetine ilticâ etmektir. Demek abd, evvelâ kendinde üç nâkıs sıfatı görecek:

Birincisi: Kendi kusúrunu görecek; kusúrunu görünce de اللّٰهِ سُبْحَانَ kelime-i kudsiyyesi ile Zât-ı Akdes’in her türlü kusúrdan pâk ve münezzeh olduğunu i‘lân edecektir.

İkincisi: Aczini görecek; hastalık ve musíbete, zevâl ve firâka, mevt ve fenâya, maddî ve ma‘nevî hadsiz belâ ve düşmânlara ma‘rûz kaldığı hâlde, elinden hîç bir şey gelmediğini anlayacak; buna karşı اَكْبَرُ اَللّٰهُ kelime-i kudsiyyesi ile azamet-i kudret-i İlâhiyyeyi i‘lân edecektir.

Üçüncüsü: Fakrını görecek; hadsiz ihtiyâcâtını ve perîşâniyyetini hiss edecek; buna karşı اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ  kelime-i kudsiyyesi ile nihâyetsiz gınâ ve rahmet-i İlâhiyyeyi i‘lân edecektir.

Müellif (ra), “Mesnevî-i Nûriyye” adlı eserinde şöyle buyurmuştur:

“İ‘lem eyyühe’l-azîz! İnsândaki kusúr sonsuz olduğu gibi, acz, fakr ve ihtiyâcına da nihâyet yoktur. İnsâna tevdî‘ edilen açlıkla ni‘metlerin lezzetleri tebârüz ettiği gibi; insândaki kusúr, kemâlât-ı Sübhâniyye derecelerine bir mirsáddır. İnsândaki fakr, gınâ-i rahmetin derecelerine bir mikyâstır. İnsândaki acz, kudret ve kibriyâsına bir mîzândır. 

Lügat: mesnevî, udre(t), birinc, dergâh, hadsiz, kelime