Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

verir ki; doksân dokuz tâneli tesbîhe bedel, doksân dokuz Esmâ-i İlâhiyyenin cilvelerini gösteren doksân dokuz álemlerin zerrâtını, birer tesbîh tâneleri olarak şâkirdlerinin ellerine verir. ‘Evrâdlarınızı bununla okuyunuz’ der. İşte, Kur’ân’ın tilmizlerinden Şâh-ı Geylânî, Rufâí, Şâzelî (ra) gibi şâkirdleri, virdlerini okudukları vakit dinle, bak! Ellerinde silsile-i zerrâtı, katarât adedlerini, mahlûkátın aded-i enfâsını tutmuşlar, onunla evrâdlarını okuyorlar. Cenâb-ı Hakk’ı zikir ve tesbîh ediyorlar.” [47]

Namâzın muayyen bu beş vakte tahsís edilmesinin bir tek hikmeti, bu kadar küllî ma‘nâları ifâde ederse; namâzın bütün hikmet ve esrârı ne kadar yüksek ma‘nâları câmi‘ olduğu düşünülsün!

Resûl-i Ekrem (sav) Efendimizin ifâdesiyle; “Namâz, mü’minin Mi‘râcıdır.” Mü’min, her bir  اَكْبَرُ اَللّٰهُ ile bir álemi ma‘nen arkasına atar. Namâz bitince, mü’minin Mi‘râcı biter. Doksân dokuz esmânın tecelliyyâtına mazhar olan doksân dokuz álemi ma‘nen arkasına atar. Her mü’minin namâzında -ister bu hâli bilsin, ister bilmesin- bu ma‘nâ vardır ve derecesine göre istifâde eder. Mü’min, doksân dokuz esmâ-i hüsnânın merâtibini bitirdikten sonra cemâl, kemâl ve celâl sáhibi olan Zât-ı Akdes’in huzúr-i ma‘nevîsine ma‘nen terakkí eder; tecelliyyât-ı Zâtiyyesine mazhar olur. Bu ma‘nâda namâz kılan bir mü’minin, ma‘nen kat‘-ı merâtib ederken namâz içerisinde ba‘zı eksik ve noksánlıkları bulunmuş; bu ma‘nâlar tam inkişâf etmemiş olabilir. Namâzdan sonra mesnûn olan bu kelimât-ı

Lügat: muayyen, silsile, bit(e), efendi, hikmet, silsil, tilmiz, istif, küllî, sinin