Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

Bu ni‘metlerde cemâlli esmânın tecellîsi asıl olarak müşâhede edilir. O ihsânât içinde görünen inkılâba delâlet eden celâlli esmâ ve tasarrufât-ı İlâhiyyeye şehâdet eden kemâlli esmânın tecellîsi ise, tebeí olarak görünür. 

İkinci Misâl: İnsânın dünyâya gelmesi, mühim bir inkılâbdır. İnsân, daha sonra hâlden hâle geçerek ayrı ayrı inkılâblar geçirir. Bu inkılâblarda celâlli esmânın tecelliyyâtı asıl olarak görünür. Kemâlli ve cemâlli esmânın tecelliyyâtı ise, tebeí olarak görünür.

İnsân, bu inkılâblar içinde tekâmül ederek kemâle kavuşur. Bu tekâmülde kemâlli esmânın tecellîsi asıl olarak görünür. Celâlli ve cemâlli esmânın tecelliyyâtı ise, tebeí olarak görünür.

İnsân, kemâlden sonra tekrâr zevâle doğru gider. Bu da celâl-li esmânın tecellîsiyledir.

Hem insân, ömrü boyunca geçirdiği etvâr ve inkılâblar içinde hadsiz ni‘metlere mazhar olur. Bu ihsânâtta cemâlli esmânın tecellîsi asıl olarak görünür. Celâlli ve kemâlli esmânın tecelliyyâtı ise, tebeí olarak görünür.

Ve hâkezâ… Bu álemde nazar-ı ibretle hangi esere baksan, o eserde bu üç nev‘ esmânın tecelliyyâtını müşâhede edersin.           

Hulâsa: Bu ma‘nâda namâz tesbîhâtını yapan bir mü’min, tesbîh, tahmîd ve ta‘zími ifâde eden bu kelimât-ı mübârekeyi otuz üçer def‘a tekrâr etmesi netîcesinde doksân dokuz esmâ-i hüsnânın merâtibini kendi kábiliyyetine göre kat‘ eder. Müellif (ra), konu ile alâkalı olarak şöyle buyurur:

“Kur’ân, kendi şâkirdlerinin rûhuna öyle bir inbisât ve ulviyyet

Lügat: tasarrufât, tasarruf, tekâmül, hadsiz, dilir