Dokuzuncu Söz/Şerh

lunuyoruz: “Hazret-i Âdem (as) zamânından bugüne kadar insânların işlediği bütün günâhlar ve kâfirlerin bütün bâtıl efkârı, insânın irâdesinden zuhûr etmiştir. Mes’ûl olan, insânın enesi ve irâdesidir. Hâşâ, Elláh, küfür ve günâha râzı değildir. [4] Küfür ve günâhı isteyen, insânın nefsidir. Kesb eden, insânın irâdesidir. Halk eden ise, Cenâb-ı Hak’tır. Öyleyse, Elláh (cc), insî ve cinnî şeytánların yeryüzünde irtikâb ettiği bütün şirk, küfür ve maásíden mukaddestir. Kusúr, ins ve cinnin irâdesine áiddir.”

Evet, o Zât-ı Akdes, küfür ve ma‘sıyyetin Hálık’ıdır. Ancak, küfür ve isyâna râzı değildir.  Şerleri yaratmasında da pek çok hikmetler vardır. Mes’ûl olan, irâde-i şeytániyye ve irâde-i insâniyyedir. Hâşâ, Elláh’ın irâdesi ve ilmi değildir.

Üçüncü ma‘nâ: Şu kâinâtta tasarruf eden Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd, aklın záhirine göre kusúr ve noksán telakkí edilen kâinâttaki bütün nekáis ve kusúrâttan mukaddes ve muarrâdır. 

Bu ma‘nâya göre, insân, اللّٰهِ سُبْحَانَ kelimesiyle i‘lân eder ki: “Yâ Rab! Bu álemi hîç yoktan Sen yarattın. Daha sonra Arz’ın halîfesi olan insânı halk ettin. Fakat, bu álemde ba‘zı insânların, hikmetini anlayamadığı için hóş görmediği ba‘zı noksánlıklar ve kusúrlar var. Aslında bunlar, Sana göre noksán ve kusúr değildir. Aklın záhirine göre noksán ve kusúr telakkí edilir. Meselâ; fırtınalı bir kış mevsiminde on kişinin fırtınadan veyâ soğuktan ölmesi; bahâr mevsiminde çiçeklerle tezyîn edildikten sonra güz mevsiminde yeryüzünün birden vefât etmesi, bize göre çirkindir. Bu álemde, yağmurun yağmasına rağmen arâzínin çorak olması

Lügat: mukaddes, tasarruf, irtikâb, hikmet, kelime, kindir, mevsim, rağmen, çirkin, cinnî, dilir, kâfir, simin, vâcib