Dokuzuncu Söz/Şerh

ve ef‘álinin mükemmel olması demektir. Mü’min, namâzında اَكْبَرُ اَللّٰهُ demekle, kemâl-i İlâhîye karşı mukábelede bulunur.

Cemâl-i İlâhî: Cenâb-ı Vâcibü’l-Vücûd’un zât, sıfât, esmâ ve ef‘álinin her birinin güzel olması ve her birinde hadsiz rahmet defîneleri bulunması demektir. Mü’min, namâzında اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ demekle, cemâl-i İlâhîye karşı mukábelede bulunur.

Celâl-i İlâhîye karşı söylenen اللّٰهِ سُبْحَانَ kelimesinin ma‘nâsı şudur ki; “Elláh birdir. Zât’ında, sıfâtında, esmâsında, ef‘álinde şerîki yoktur; şerîklerden mukaddes ve münezzehtir. Bütün mevcûdât, tekvînî olarak O’nun emir ve irâdesine mutí‘ ve münkáddır. Bütün mevcûdâtı tekvînî kánûnlarla nizám ve intizám altına alan o Zât-ı Akdes, nev-ı beşerin ef‘ál, akvâl ve ahvâlini nizám ve intizám altına almak için semâvî kitâbları indirmiştir. Demek, hem kâinâtta, hem de insânın ef‘ál-i ihtiyâriyyesinde bir tek irâde hâkimdir.”

Bu ma‘nâ ise, Zât-ı Akdes’i gelecek üç ma‘nâda takdîs etmek demektir:

Birinci ma‘nâ: Cenâb-ı Hak, cin ve insin teklîfî olarak işlemiş oldukları bütün günâh ve kusúrlardan münezzehtir.

İkinci ma‘nâ: Cenâb-ı Hak, Hazret-i Âdem (as) zamânından tâ bugüne kadar gelmiş geçmiş cümle ehl-i küfür ve dalâletin bâtıl fikirlerinden pâk ve müberrâdır. İşte bizler, اللّٰهِ سُبْحَانَ demekle, şöyle bir takdîsâtta bu-

Lügat: mukaddes, birinc, hadsiz, kelime, sinin, vâcib