Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

fânîdir, sen fânîsin, álem de fânîdir. Öyle ise, Bâkí bir matlûbu aramakla mükellefsin. İşte, yatsı namâzının ifâde ettiği ma‘nânın hulâsası budur. Bu eserde, bâ-husús yatsı vaktinin beyân edildiği mezkûr cümlelerde Risâle-i Nûr Mesleği’nin dört esâsı birden mevcûddur. Evet, Risâle-i Nûr’un dört esâsı vardır. Bunlar “acz, fakr, şefkat ve tefekkür”dür. Üstâd Hazretleri, ba‘zı yerlerde “şefkat ve tefekkür” yerine, “şevk ve şükür” esâslarını zikr etmiştir. Şefkat ile şevk, tefekkür ile şükür biribirinin lâzımı olduğu için, öyle ifâde buyurmuştur. Ya‘nî, şefkat, şevkı netîce verir; tefekkür de şükrü netîce verir.

Müellif (ra), acz ve fakrı, altı esâs ile yukarıda beyân buyurdu. Kendisinin ve mevcûdât-ı álemin acz ve fakrını gören bir insân, elbette kendisine ve mevcûdât-ı áleme şefkat edip acır. O acz ve fakra çâre olacak bir Kadîr-i Rahîm’i, bir Kayyûm-i Bâkí’yi arar. Dolayısıyla, şu şefkatten, bâkí olan Zât’ın beká ve likásına ve O’nun bâkí álemlerine karşı bir şevk hâsıl olur. İşte bu súrette ácizlikten şevk-ı beká, fakírlikten de şevk-ı liká doğar. Tefekkür ise, “Bu álem nedir, nereden gelmiş, nereye gidiyor?” suâlleri üzerinde düşünüp tahlîl etmektir. Her san‘atta Sáni’ı, her ni‘mette Mün‘ım’i bulmaktır. Bu ise, aynı zamânda şükürdür. Çünkü, şükür, ni‘mette Mün‘ım’i görüp O’na perestiş etmektir.

Demek beş vakitte edâ edilen namâz ibâdeti sâyesinde “acz, fakr, şefkat ve tefekkür” esâsları tezáhür eder. Namâzın bu beş vakte hikmet-i tahsísinden biri de, insânın acz ve fakr yaralarını derk etmesi, çâre olarak da şefkat ve tefekkür, ta‘bîr-i diğerle şevk ve şükür ilâclarını isti‘mâl etmesidir.

Lügat: perestiş, tefekkür, elbette, hikmet, mezkûr, şefkat, sinin