Dokuzuncu Söz/Metin

Yatsı namâzını kılmak için şu ma‘nâdaki işâ’da…

Şerh

Sonra Cennet veyâ Cehennem’e giderek orada ebedî bir súrette karâr kılar, yerleşir. İşte, insân, böyle uzun bir seyâhati kat‘ etmeye ve seyâhat esnâsında pek çok sıkıntılı, dehşetli, zor hâdisâtla karşılaşmaya mecbûr bırakılıyor. Kısaca insân, zorluklar ve meşakkatler içinde bir hayât geçiriyor. [194] Müellif (ra), “Sözler” adlı eserinde bu uzun yolculuktan şöyle bahs eder:

“O nefy ve yolculuk ise, álem-i ervâhtan, rahm-ı mâderden, sabávetten, ihtiyârlıktan, dünyâdan, kabirden, berzahtan, haşirden, Sırât’tan geçer bir uzun sefer-i imtihândır.” [195]

“O seyâhat ise kabre, haşre, ebede gidecek beşer yolculuğudur. Amele göre, takvâ kuvvetine göre, o uzun yolu mütefâvit derecede kat‘ ederler. Bir kısım ehl-i takvâ, berk gibi bin senelik yolu bir günde keser. Bir kısmı da, hayâl gibi, elli bin senelik bir mesâfeyi bir  günde  kat‘  eder.” [196]

Suâl: “İnsânın Cennet’e ancak bu kadar uzun ve meşakkatli bir seyâhattân sonra gitmesinin hikmeti nedir?”

Elcevâb: İnsân, tek başına bir álemdir. İnsânın kıymeti azím, cevheri büyük, intizámı mühim, mâhiyyeti áliyye, cinâyeti azíme, ubûdiyyeti külliyye olduğu ve a‘mâli bütün áleme sirâyet ettiği için imtihânı da kolay değildir.

İşte bu vaz‘ıyyette yaratılan bir insân, (yatsı namâzını kılmak için şu ma‘nâdaki işâ’da)… Mâdem gün fânîdir, sene

Lügat: cehennem, meşakkat, dehş(e), dehşet, hikmet, hâdis, sinin