Dokuzuncu Söz/Metin

BİRİNCİ NÜKTE: Namâzın ma‘nâsı, Cenâb-ı Hakk’ı tesbîh ve ta‘zím ve şükürdür.

Şerh

BİRİNCİ NÜKTE: Namâzın ma‘nâsı, Cenâb-ı Hakk’ı tesbîh ve ta‘zím ve şükürdür.) Ya‘nî, Cenâb-ı Hakk’ı اللّٰهِ سُبْحَانَ diyerek tesbîh etmek, اَكْبَرُ اَللّٰهُ diyerek ta‘zím etmek, اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ diyerek hamd etmektir. Bu üç kelime, namâzın çekirdekleri hükmünde olup namâzın küllî ma‘nâsı, bu çekirdeklerde mündemicdir.

Bu nüktenin daha iyi anlaşılabilmesi için evvelâ “celâl, kemâl ve cemâl-i İlâhî”nin ta‘rîfini bilmek lâzımdır. Tâ ki, “tesbîh, ta‘zím ve hamd”in ma‘nâsı anlaşılabilsin.

Celâl-i İlâhî: Cenâb-ı Vâcibü’l-Vücûd’un zât, sıfât, esmâ ve ef‘álinin pâklığı ve kudsiyyeti demektir. Mü’min, namâzında

 اللّٰهِ سُبْحَانَ demekle, celâl-i İlâhîye karşı mukábelede bulunur. Ya‘nî, Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’un, şerîkten, kusúrdan, noksániyyetten, zulümden, aczden, merhametsizlikten, ihtiyâcdan, aldatmaktan, haşri getirmeyip mahlûkátı yokluğa mahkûm etmekten, kısaca celâl, cemâl ve kemâline muhálif olan bütün kusúrâttan mukaddes ve münezzeh olduğunu; cin ve insin kusúrâtından, ehl-i dalâletin efkâr-ı bâtılasından ve kâinâtın bütün nekáisinden muallâ ve müberrâ olduğunu  اللّٰهِ سُبْحَانَ kelimesiyle i‘lân eder.

Kemâl-i İlâhî: Cenâb-ı Vâcibü’l-Vücûd’un zât, sıfât, esmâ 

Lügat: ehl-i dalâlet, merhamet, mukaddes, kelime, mahkûm, küllî, vâcib