Dokuzuncu Söz/Metin

Gece álemi kâinâtı kaplar. مُقَلِّبُ الَّيْلِ وَ النَّهَارِ  olan Kadîr-i Zü’l-Celâl’in o beyâz sahîfeyi bu siyâh sahîfeye çevirmesindeki tasarrufât-ı Rabbâniyyesiyle yazın müzeyyen yeşil sahîfesini, kışın bârid beyâz sahîfesine çevirmesindeki مُسَخِّرُ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ  olan Hakîm-i Zü’l-Kemâl’in icrâât-ı İlâhiyyesini hátırlatır.

Şerh

O kızıllık kaybolduğunda yatsı namâzı vakti girer. İşte metinde geçen, “gündüzün ufukta kalan bakıyye-i âsârı” ta‘bîrinden murâd, bu kızıllıktır. Bu kızıllığın kaybolmasıyla gündüz tamâmen gider ve küre-i Arz’a siyâh bir kefen giydirilir. (Gece álemi kâinâtı kaplar.) Gece álemi, o bölgedeki mevcûdâtı kaplar. Kâinât, kevn ü fesâda mazhar olan demektir. Kevn ü fesâdın da dört unsuru vardır: İctimâ‘ (toplanma), iftirâk (dağılma), hareket ve sükûn. Demek, mevcûdât-ı álem, devâmlı bir súrette toplanır, dağılır, hareket eder, durur. Şu kâinâtın sáhib ve mâliki ise, bu dört unsurdan münezzehtir.  

(مُقَلِّبُ الَّيْلِ وَ النَّهَارِ olan) gece-gündüzü çeviren (Kadîr-i Zü’l-Celâl’in o beyâz sahîfeyi) gündüzü (bu siyâh sahîfeye) geceye (çevirmesindeki tasarrufât-ı Rabbâniyyesiyle) Kadîr-i Zü’l-Celâl, gündüz sahîfesini gece sahîfesine çevirmekle; ta‘bîr-i diğerle, gündüzü vefât ettirdikten sonra hüznü ifâde eden siyâh kefeni ona giydirmekle; bize senelerin, asırların ve dehrlerin dahi vefât edeceğini ve her şeyin fenâya gittiğini hátırlatır. (Yazın müzeyyen yeşil sahîfesini, kışın bârid) soğuk (beyâz sahîfesine çevirmesindeki مُسَخِّرُ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ  

Lügat: kevn ü fesâd, küre-i arz, tasarrufât, tasarruf, hareket, sükûn